Evaluation
اين واژه در زبان فارسی به ارزيابی و ارزشيابی ترجمه شده است که واژه ارزشيابی شايعتر است. و به صورت ساده معنای آن عبارتست از: تعيين ارزش چيزی يا قضاوت درباره ارزش، اهميت کيفيت و ... يک پديده. اين واژه زمانی که در آموزش بکار گرفته می شود، طبيعتاً درصدد قضاوت درباره مطلوبيت و ارزش پديده های آموزشی، از قبيل: دانشجو، معلم، نظام آموزشی، برنامه درسی و ... می باشد. در تعاريفـی کـه متخصصان ارزشيابـی از اين واژه ارائـه داده اند، وجه مشترک همه اين تعاريف، تصميم گيری است. در واقع ارزشيابی فرايندی است که با ايجاد ملاکهای قضاوت، مسؤولان و تصميم گيران را در انتخاب شقوق مختلف تصميم گيريها ياری دهد.
برای ارزشيابی آموزش نقشهای متعددی نيز قائل شده اند:
- شناخته شده ترين و مرسومترين نقش آن برای مديران آموزش و معلمان، ارزشيابی نتايج عملکرد دانشجويان در همه زمينه هاست
- ارزشيابی برنامه های درسی از جهات مختلف است.
- ارزشيابی آموزشی قضاوت درباره مقررات، مديريت، ساختار و تشکيلات سيستم های آموزشی است.
در حال حاضر، ارزشيابی به عنوان يک فعاليت تخصصی در نظر گرفته می شود که مبنای تصميم گيريهای عالمانه در نظام آموزشی و انجام تغييرات ضروری و مبنايی برای اعتبارگذاری مؤسسات آموزشی نيز می باشد.
Formative Evaluation
اصطلاح ارزشيابی تکوينی، اولين بار توسط Scriven در ادبيات ارزشيابی آموزشی مطرح شد. اين نوع از ارزشيابی اشاره به طرحهايی دارد که در حين ايجاد و شکل گيری يک برنامه آموزشی، به منظور بهبود برنامه قبل از بکارگيری نهايی مورد استفاده قرار می گيرد. در اين نوع ارزشيابی عموماً از متدولوژی تحقيق تجربی بهره گرفته می شود.
Summative Evaluation
ارزشيابی تراکمی يا ارزشيابی تجمعی، يک شيوه ارزشيابی شناخته شده برای برنامه ريزان آموزشی می باشد. اين نوع ارزشيابی معمولاً از تمام قسمتهای برنامه و پس از اجرای برنامه انجام می شود. هدف اين نوع ارزشيابی، مشخص ساختن جنبه هـای قوی و ضعيف برنامـه های آموزشـی اجرا شده بـه منظور ترميم بخشـی از برنامه يا ارائه برنامه های جايگزين و يا تداوم برنامه اجرا شده می باشد.
Stakeholder
به فردی در برنامه ارزشيابی اطلاق می شود که اجرای برنامه ارزشيابی با اعتبار و قدرت و ساير حمايتهای او امکان تحقق پيدا کرده است و تبعاً بخشی از مخاطرات برنامه ارزشيابی را پذيرفته است. اين فرد يا افراد در واقع مخاطبان اصلی ارزشيابی و تصميم گيرندگان نهايی درباره نتايج ارزشيابی می باشند.
به بيان ديگر، اين فرد يا افراد، در جريان ارزشيابی درگير يا از نتايج ارزشيابی متأثر می شوند و يا به نوعی علاقمند بـه نتايج ارزشيابـی هستند. شناسايـی stakeholders در برنامـه ارزشيابـی، از مهمترين اقدامـات ارزشيابان می باشد.
Audience (s) or Major audience (s)
اين اصطلاح در ادبيات ارزشيابی آموزشی تقرِيباً هم معنی و مترادف با اصطلاحStakeholder بکارگرفته شده است. در واقع اين واژه به مخاطبان اصلی و مشتريان ارزشيابی اشاره دارد که بايستی خواننده و شنونده فرايند ارزشيابی در طول زمان اجرا تا پايان آن باشند يا افرادی که نتايج ارزشيابی، راهنمای تصميم گيری آنان می باشد.
Four Important criteria in a good Evaluation Study (utility– Feasibility – Propriety – Accuracy)
Utility
سودمندی يک برنامه ارزشيابی زمانی سودمند است که برای مخاطبان اصلی ارزشيابی آموزنده، مفيد و قابل استفاده و بهنگام باشد. به عبارت ديگر يک برنامه ارزشيابی سودمند برنامه ايست که:
کليه مخاطبان اصلی ارزشيابی شناخته شوند، ارزشيابان افراد شايسته ای باشند، سطح اطلاعات جمع آوری شده برای تحت تأثير قراردادن مخاطبان به اندازه کافی باشد. قضاوتها و ارزش گذاريهای کاملاً روشن داشته باشد، گزارشهای نهايی ساده و قابل فهم باشند و به موقع و در زمان مناسب منتشر شوند.
Feasibility
امکان، به اين معنی که اولاً طرح ارزشيابی برای مجموعه ای که قرار است مورد ارزشيابی قرار گيرد، متناسب باشد و ثانيا هزينه اثربخشی آن مطالعه شده باشد. به عبارت ديگر بررسی "امکان" در يک طرح ارزشيابی مستلزم اين است که اولاً روشهای ارزشيابی عملی باشند، ثانياً ارزشيابان قادر به جلب همکاری افرادی که از نتايج ارزشيابـی متأثر می شوند، باشند و توانايی کنترل گروههايی که می توانند برنامه ارزشيابی را مختل کنند داشته، باشند و ثالثاً فوايد حاصل از ارزشيابی بايد با منابع و هزينه های ارزشيابی تعادل داشته باشد.
Propriety
يک ارزشيابی وقتی از درستی و سلامت برخوردار است که حقوق افرادی که در معرض نتايج ارزشيابی قرار می گيرند، مورد محافظت قرار گيرد و کليه توصيه های اخلاقی پژوهش علمی از آن مراعات شود.
Accuracy
صحت، صراحت. اين واژه اشاره دارد به اينکه مطالعه ارزشيابی به چه ميزان اطلاعات معتبر، پايدار و جامع درباره موضوعی که مورد ارزشيابی قرار گرفته فراهم نموده است.
اين امر مستلزم تعريف روشن و کامل اهداف ارزشيابی، سنجش شرايط، توصيف روشن شيوه های کار، اندازه گيريهای معتبر و پايدار، جمع آوری اطلاعات سيستماتيک، اعمال کنترلهای دقيق، بکارگيری روشهای صحيح تحليل اطلاعات و تهيه گزارش فارغ از هر گونه جهت گيری می باشد.
![[English Abstract]](templates/tmpl_ijme/images/en.gif)
