مؤسسه. وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي
مقدمه. گرچه برنامه خودگردانی بيمارستانها از اوايل دهه 1980 ميلادی در برخی کشورهای صنعتی (مانند دانمارک و فرانسه) و در حال توسعه (مانند غنا ؛ اندونزي؛ کنيا و زيمبابوه) آغاز گرديده ولی با کمال تعجب در مورد چگونگی بازده اين روش مديريتی بخصوص در بيمارستانهای آموزشی مطالعات بسيار محدودی در دنيا انجام شده است.از آنجا که معيارهای ارزيابی اثرات خودگردانی را ميتوان در عواملی همچون کارائي؛ رعايت عدالت در ارائه خدمات درماني؛ مسئوليت پذيری در قبال جامعه و کيفيت ارائه خدمات خلاصه نمود؛ مديريت خودگردان بيمارستانها اصولا با اهدافی نسبتا متناقض روبرو ميباشد که با اضافه شدن بحث آموزش بر پيچيدگی مسئله افزوده ميگردد.
روشها. اين مطالعه در دو بخش انجام گرديده است: 1- مروری بر تجربيات ساير کشورها 2- بررسی نتايج نظر سنجی از روسای دانشکده های پزشکی و اعضای هيئت علمی سراسر کشور در سال 1380. در مورد اثرات خودگردانی در بيمارستانهای آموزشی مطالعه گروه محققين دانشگاه هاروارد در کشورهای غنا و زيمبابوه که در سال 1997 و با توجه به چهار معيار فوق و از طريق جمع آوری اطلاعات؛ مصاحبه و آناليز انجام شده مورد بررسی قرار ميگيرد و چهار عملکرد مديريتی مشتمل بر نقش دولت؛ مديريت کلي؛ مالی و مديريت منابع انسانی ارزيابی ميگردد.
يافته ها. نتيجه مطالعه اين محققين نشان ميدهد که اهداف فوق در بيمارستانهای آموزشی به درستی محقق نشده است. ابهام در تعيين و ترسيم دقيق اهداف طرح و الويت ها؛ تداخل مديريتی و ضعف قدرت تصميم گيری ؛ محرک ناکافی برای تغيير نگرش و عملکرد پرسنل ؛ پايين بودن ضريب اشغال تخت و افزايش تدريجی بودجه دريافتی مستقيم از دولت از جمله مهمترين مشکلات اجرائی طرح خودگردانی در بيمارستانهای آموزشی اين دو کشور بود.بر اساس نظر سنجی فوق الذکر در کشور ما نيز ابعاد منفی و متعدد ديگری مورد توجه قرار گرفت که اهم آنها شامل: آموزش پزشکی فرايندی نيروبر و سرمايه بر است و اصولا نميتواند سودآوری کوتاه مدت داشته باشد؛ اين مسئلا با روح خودگردانی در تضاد واضح است؛ نقش دانشکده ها و معاونين آموزشی در اين بيمارستانها تضعيف شده است؛ اعضای هيات علمی بيشتر وقت خود را صرف امور درمانی نموده و از فعاليت اصلی خود که همانا آموزش و پژوهش ميباشد بازمانده اند ؛ اين مسئلا موجب افت کيفی آموزش گرديده است؛ کاهش طيف بيماريها در مراکز آموزشی ؛ محدود شدن فضای آموزشی و الگو گيری غلط دانشجويان از برخورد مادی گرايانه اساتيد و در نتيجه تضعيف اخلاق پزشکی نيز از جمله نکات منفی حاصل از اجرای اين طرح ذکر گرديده است.
نتيجه. مروری بر نتايج مطالعات معتبر جهانی در کشورهای در حال توسعه نشان از عدم کفايت طرح خودگردانی در بيمارستانهای آموزشی و حتی غير آموزشی دارد. مسئولين آموزشی و اساتيد کشور نيز بر حذف اين طرح مديريتی در بيمارستانهای آموزشی يا تغيير کلی ساختاری آن تاکيد دارند. به نظر ميرسد حتی در صورت پذيرش اين طرح ؛ حداقل بايد بار مالی تحميل شده ناشی از آموزش به گونه ای مناسب (سوبسيد مستقيم دولت بر اساس هزينه محاسبه شده سرانه تربيت دانشجو يا با حذف فرانشيز دريافتی از بيماران به عنوان يارانه آموزشی) کاهش يابد.
آدرس. ساختمان شماره 2 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی, خيابان وصال شيرازی, بلوار کشاورز, تهران.
![[English Abstract]](templates/tmpl_ijme/images/en.gif)
