مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی IJME Medical Sciences http://www.ijme.ir 70 journal70 9359-1608 8892-1735 fa jalali 1385 9 1 gregorian 2006 12 1 6 2 online 1 fulltext

fa برنامه درسی کارشناسی ﭘرستاری: مطابقت آن با شاخص بار بيماری‌های منطقه به صورت سال‌های تعديل شده عمر بر حسب ناتوانی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: آموزش ﭘرستاری بايد با در نظر گرفتن نيازهای بهداشتی منطقه بر اساس جديدترين شاخص‌های سازمان جهانی بهداشت ارائه گردد. اين مطالعه با هدف تعيين ميزان مطابقت برنامه درسی دوره کارشناسی پيوسته پرستاری با شاخص بار بيماری‌ها به صورت سال‌های عمر تعديل شده بر حسب ناتوانی در سال 2003 انجام گرفته است. روش‌ها: در اين مطالعه تطبيقی، ابتدا بار بيماری‌ها بر اساس سال‌های تعديل شده عمر بر حسب ناتوانی بنا بر علت از گزارش جهانی سلامت (2003) استخراج گرديد. سپس تعداد واحد درسی تخصيص يافته در برنامه سرفصل دروس کارشناسی پيوسته پرستاری به ازای هر يک از بيماری‌ها محاسبه و به صورت فراوانی گزارش و مقايسه شد. نتايج: درصد واحد تخصيص يافته به موضوعاتی نظير سوانح عمدی و غير عمدی، اختلالات عصبی- روانی، قلبی- عروقی، تنفسی، گوارشی، اعضای حسی، آنومالی‌های مادرزادی و کمبودهای تغذيه‌ای در مقايسه با بار بيماری به صورت سال‌های تعديل شده عمر بر حسب ناتوانی مرتبط با اين بيماری‌ها کمتر از حد مطلوب، در خصوص بيماری‌های واگير، تناسلی- ادراری، اختلالات غدد درون‌ريز، وضعيت مادری و حول و حوش زايمان و بيماری‌های پوستی بيشتر از حد مطلوب و در مورد بيماری‌های عضلانی- اسکلتی و نئوپلاسم‌ها در حد مطلوب بود. نتيجه‌گيری: نياز به بازنگری دقيق‌تر برنامه درسی کارشناسی پرستاری با توجه به موارد ذکر شده، احساس می‌شود Introduction: Nursing education has to be planned considering the community’s health needs based on the most recent criteria introduced by World Health Organization. The purpose of this study was to determine whether nursing curriculum conform to the burden of diseases as Disability Adjusted Life Years in Iran in 2003. Methods: In this comparative study, the etiology of burden of diseases based on Disability Adjusted Life Years was extracted from the World Health Report (2003). Then the number of credit hours in the baccalaureate nursing curriculum assigned to these etiologies was determined and reported as frequency. Results: The proportion of credit hours in nursing curriculum assigned to psychiatric, cardiovascular, respiratory, gastrointestinal and sensory disorders as well as intentional and non-intentional accidents, nutritional deficiencies, and congenital anomalies was less than the proportion of burden of diseases as Disability Adjusted Life Years related to these diseases. This proportion was more than optimum level concerning infectious diseases, maternal and antenatal problems, endocrine, genitourinary and dermatologic diseases, and at an optimum level for musculoskeletal disorders and malignant neoplasms. Conclusion: A more precise revision of baccalaureate nursing curriculum considering the above mentioned diseases is recommended. برنامه درسی، پرستاری، بار بيماری، سال‌های تعديل شده عمر بر حسب ناتوانی، نيازهای بهداشتی جامعه. Curriculum, Nursing, Burden of disease, DALYs, Community health needs. 8 16 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-200&slc_lang=fa&sid=fa Fereshteh Aeen فرشته آيين 7000319475328460016846 No Majideh Heravi مجيده هروی کريموی 7000319475328460016847 Yes Fazlollah Ahmadi فضل الله احمدی 7000319475328460016848 No Mina Tootoonchi مينا توتونچی 7000319475328460016849 No

fa دستيابی به حداقل‌های ضروری يادگيری از ديدگاه دانشجويان مامايی دانشکده پرستاری مامايی اصفهان پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: دانشجويان رشته مامايی لازم است در پايان دوره تحصيل، از حداقل توانمندی برای ارائه خدمات حرفه‌ای خود برخوردار باشند. هدف از اين پژوهش، تعيين ميزان دستيابی دانشجويان کارشناسی مامايی به حداقل‌های ضروری يادگيری مامايی در دانشکده پرستاری مامايی اصفهان است. روش‌ها: اين پژوهش يک مطالعه توصيفی و به تعبيری نوعی ارزشيابی آموزشی بر مبنای الگوی CIPP (Context, Input, Process, Product) بود. نمونه پژوهش را دانشجويان مامايی دو دوره آموزشی مشتمل بر 36 نفر که آماده امتحان فينال عملی بودند، تشکيل داد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای بود که با تکنيک دلفی و با نظرخواهی از اساتيد تهيه گرديد. پرسشنامه مجموعاً 12 درس و 61 واحد درسی تخصصی را با شاخص ديدن، شنيدن، مطالعه، تجربه و توانايی انجام کار مورد سنجش قرار می‌داد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS به صورت توزيع فراوانی تجزيه و تحليل شدند. نتايج: در بيش از 90 درصد موارد، کليه دروس طبق سرفصل مصوب ستاد انقلاب فرهنگی توسط استاد مربوطه در کلاس تدريس شده بود. در آموزش بالينی دانشجويان در موارد ناشايع مانند زايمان بريچ، استفاده از فورسپس، کانسر زنان تجربه کافی نداشتند و در برخی از موارد مانند احيای نوزاد، دانشجويان تجربه‌ای را کسب ننموده بودند. نتيجه‌گيری: در برخی موارد تجربه دانشجو در کسب مهارت ضعيف بود. پيشنهاد می‌شود اساتيد از روش‌های نوين تدريس در جهت فعال‌سازی دانشجو در کلاس درس استفاده نمايند و برای آموزش موارد ناشايع، از فيلم، مولاژ و ساير وسايل سمعی بصری جديد بهره گيرند. Introduction: At the end of their education, nursing students have to acquire the minimum capabilities, essential for their professional job. The aim of this study was to determine the achievement of minimum learning requirements by midwifery students in School of Nursing and Midwifery of Isfahan University of Medical Sciences. Methods: A descriptive study as an educational evaluation based on CIPP (Context, Input, Process, and Product) model was performed. The study sample included 36 midwifery students from two educational periods who were prepared for their final practical exam. Data collection tool was a questionnaire which was developed through Delphi technique using experts’ views. The questionnaire assessed 12 courses including 61 units by asking about watching, listening, reading, and experiencing some tasks as well as their capability in doing those tasks. The data was analyzed by SPSS software as frequency distribution. Results: More than 90% of the courses were taught according to the outline approved by Cultural Revolution Committee. Concerning clinical education, the students did not have enough experience in uncommon cases such as breech delivery, using forceps and women’s cancer. In some cases such as neonate resuscitation, the student had no experience at all. Conclusion: In some cases, the students did not have enough experience in gaining the needed skills. It is suggested that teachers use new and active methods of teaching and take advantage of film, moulage and other audio-visual equipments for teaching unique cases. : Learning, Minimum requirements, Midwifery, Student, Viewpoint, Program evaluation. 17 25 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-201&slc_lang=fa&sid=fa Soheila Ehsanpour سهيلا احسانپور 7000319475328460016850 Yes

fa تأثير آموزش شيوه‌های مختلف تغيير نگرش منفی نسبت به قاعدگی در دانش‌آموزان دختر دوره راهنمايی شهر اصفهان پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: نگرش و طرز تلقی يک دختر نسبت به قاعدگی خود در ايفای نقش مادری و سازگاری اجتماعی و زناشويی آينده وی تأثير بسزايی دارد. هدف از انجام اين پژوهش، مقايسه سه روش آموزشی (آموزش والدين نوجوان، آموزش نوجوانان با استفاده از جزوه آموزشی و آموزش نوجوانان با استفاده از بحث و گفتگو با آنان) برای تغيير نگرش منفی نسبت به قاعدگی بود. روش‌ها: اين پژوهش يک مطالعه نيمه تجربی است که بر روی 256 دانش‌آموز دختر 12 تا 14 ساله مدارس راهنمايی شهر اصفهان در سال 1383 انجام شد. برای آموزش هر شيوه آموزشی، دو مدرسه از نواحی مختلف آموزش و پرورش بطور تصادفی انتخاب شدند. يک پيش‌آزمون قبل و يک پس‌آزمون بعد از آموزش انجام گرفت که پرسشنامه‌ای 40 گزينه‌ای، با مقياس ليکرت 5 نقطه‌ای، نگرش آنان را مورد سنجش قرار می‌داد. از آزمون‌های t وابسته و تحليل واريانس و کوواريانس برای تجزيه وتحليل داده‌ها در نرم افزار SPSS استفاده شد. نتايج: ميانگين نمرات پيش‌آزمون و پس‌آزمون نگرش دانش‌آموزان در شيوه‌های آموزشی بحث و گفتگو با نوجوانان و آموزش والدين اختلاف معنی‌داری داشت ولی در شيوه آموزشی ارائه جزوه آموزشی اختلاف معنی‌دار نبود. در مقايسه سه روش آموزشی، روش بحث و گفتگو با نوجوانان نسبت به ساير روش‌ها تأثير بيشتری داشت. نتيجه‌گيری: برای اصلاح نگرش دانش‌آموزان نسبت به قاعدگی، روش‌های بحث و گفتگو مناسب‌ترين و شيوه آموزش والدين نيز مفيد است، ولی روش آموزشی جزوه که بطور معمول در سيستم آموزشی دانش‌آموزان به کار گرفته می‌شود، کارآيی کمتری دارد. Introduction: A Girl’s attitude towards menstruation has an important role in her future social compatibi-lity, and also her role as a mother and wife. The aim of this research was to compare three educational methods including training adolescents’ parents, adolescents via pamphlet and adolescents via discussion, in order to change their negative attitudes toward menstruation. Methods: This quasi-experimental study was performed on 256 high school girls aged between 12-14 years, in intermediate schools of Isfahan in 2004. Two intermediate schools from different districts of board of education were randomly selected for each educational method. The pre-test was administered before, and the post-test after the training. A 40 item questionnaire using 5 point Likert scale, measured their attitude. Paired t-test, ANOVA and ANCOVA were used for data analysis by SPSS software . Results: There was a significant difference between mean scores of pre and post- test in discussion group and parent education group but not in education via pamphlet. Discussion was the most efficient method among these three educational methods. Conclusion: Discussion method is the best way to improve the girls’ attitude towards menstruation. Parent education is also a useful method. But, educating by pamphlet which is the most used method has less efficiency. نگرش، آموزش والدين، قاعدگی، دانش‌آموز. Attitude, Parent education, Menstruation, Student 27 33 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-202&slc_lang=fa&sid=fa Parvin Bahadoran پروين بهادران 7000319475328460016851 Yes دانشکده پرستاری و مامايی ،دا نشگاه علوم پزشکی اصفهان Hamidreza Oreizy حميد رضا عريضی 7000319475328460016852 No

fa اثربخشی سه شيوه تدريس مدلاين به دانشجويان پزشکی: آموزش آنلاين، حضوری و تلفيقی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: به منظور ترويج استفاده از آموزش الکترونيک، اولين دوره آموزش آنلاين دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با موضوع مدلاين راه‌اندازی شد. سپس مطالعه‌ای با هدف مقايسه اثربخشی شيوه‌های آموزشِ آنلاين حضوری و تلفيقی درس مدلاين در دانشجويان پزشکی، انجام گرفت. روش‌ها: در يک مطالعه تجربی، به 40 نفر از دانشجويان پزشکی، آموزش مدلاين با سه شيوه حضوری، آنلاين و تلفيقی ارائه شده و سپس دانش، مهارت و رضايت‌مندی فراگيران ارزيابی و مقايسه گرديد. ابزار گردآوری داده‌ها برای دانش، پرسشنامه‌ای چهارگزينه‌ای ده سؤالی، برای سنجش مهارت، با بررسی استراتژی جستجو، تناسب مقالات يافت شده با موضوع و زمان جستجو، و برای رضايت‌مندی از طريق يک پرسشنامه ده گزينه‌ای با مقياس پنج نقطه‌ای ليکرت بود. تجزيه و تحليل داده‌ها به کمک نرم‌افزارSPSS و با انجام تست‌های آماری مجذور کای، t-test، ANOVA و کروسکال واليس انجام شد. نتايج: ميانگين و انحراف معيار دانش فراگيران در گروه آموزش حضوری 16±75، در گروه آموزش آنلاين 21±70 و در گروه آموزش تلفيقی 13±2/82 از 100 بود. ميانگين و انحراف معيار مهارت در گروه آموزش حضوری 25±9/76، در گروه آموزش آنلاين 24±70، در گروه آموزش تلفيقی 11±7/90 از 100 به دست آمد. تفاوت دانش و مهارت در سه گروه از نظر آماری معنی‌دار نبود. نتايج رضايت دانشجويان از آموزش نيز در سه گروه، اختلاف معنی‌دار آماری نداشت. نتيجه‌گيری: احتمالاً ترکيبی از آموزش‌های آنلاين و راهنمايی‌های حضوری برای گسترش آموزش‌های الکترونيکی، می‌تواند اثربخشی قابل قبولی داشته باشد که به هر حال، برای رسيدن به اين وضعيت، بايد بسياری از بسترهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در دانشگاه‌ها توسعه يابد. Introduction: In order to enhance e-learning, the first online educational course for teaching Medline, was established in Isfahan University of Medical Sciences. This study was designed to compare the effectiveness of online, face to face and combined educational methods presented for medical students. Methods: In an experimental study, Medline was taught to 40 medical students by three methods of online, face to face and combined educational methods and then, their knowledge, skills and satisfaction rate were measured and compared. The data collection tools included a questionnaire consisted of 10 multiple choice questions for measuring knowledge, a checklist for assessing participants’ skills in searching strategies, the appropriateness of the found articles for the subject and the time length for searching, and a ten item questionnaire with five point Likert scale for measuring their satisfaction. The data was analyzed by chi2, t-test, ANOVA and Kruskal–Wallis through SPSS software. Results: The mean and standard deviation of students’ knowledge in face to face, online and combined educational methods were 75 16, 70  21 and 82.213 out of 100, respectively. The mean and standard deviation of their skills in face to face, online and combined educational methods were 76.925, 7024 and 90.711 out of 100, respectively. There was no significant difference between the scores of knowledge and skills of the three groups. Also, students' satisfaction showed no significant difference in the three groups. Conclusion: It seems that, for expanding E-learning, a combination of online and face to face guidance can possibly have an acceptable effectiveness. Meanwhile, for achieving such combined method, the appropriate ground, containing related hardware and software must be provided in universities. آموزش الکترونيک، آموزش آنلاين، آموزش مبتنی بر وب، آموزش از راه دور، دانش، مهارت، رضايت‌مندی، مدلاين، دانشجويان پزشکی. E-learning, Online education, Web based education, Distance learning, Knowledge, Skills, Satisfaction, Medline, Medical students. 35 43 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-203&slc_lang=fa&sid=fa Mahnaz Bahadorani مهناز بهادرانی 700031947532846007616 Yes مرکز تحقيقات آموزش در علوم پزشکی،دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Ali reza Yousefy عليرضا يوسفی 700031947532846007617 No Tahereh Changiz طاهره چنگيز 700031947532846007618 No

fa مقايسه اثربخشی روش‌های طرح تدريس اعضای تيم با سخنرانی همراه با پرسش و پاسخ بر پيشرفت تحصيلی دانشجويان پرستاری پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: در دانشکده‌های پرستاری، برای آموزش، از روش سخنرانی استفاده می‌شود. يادگيری از طريق همياری، يکی از روش‌های متداول آموزشی است. اين مطالعه با هدف مقايسه روش طرح تدريس اعضای تيم (Team member Teaching Design-TMTD) و روش تلفيقی سخنرانی همراه با پرسش و پاسخ بر پيشرفت تحصيلی دانشجويان پرستاری انجام شده است. روش‌ها: در اين مطالعه نيمه تجربی، از طرح دو گروهی با آزمون قبل و بعد استفاده شده است. نمونه مطالعه کليه دانشجويان ترم دوم پرستاری روزانه (27 نفر) و شبانه (20 نفر) دانشگاه علوم پزشکی تبريز در سال 84-1383 بودند. مباحثی از واحد بهداشت جامعه (1) در يک گروه به روشTMTD و درگروه ديگر به روش سخنرانی همراه با پرسش و پاسخ ارائه شد. پيشرفت تحصيلی دانشجويان با استفاده از آزمون قبل و بعد و يادآوری ارزيابی گرديد. برای تجزيه و تحليل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS و برای مقايسه گروه‌ها ازآزمون t زوج و t مستقل استفاده شد. نتايج: ميانگين و انحراف معيار نمرات دانشجويان گروه تجربی پس از آموزش به روش TMTD، 5/213 و در گروه سخنرانی با پرسش و پاسخ 2/344/14 از کل نمره 22 بود. با اينکه نمرات دانشجويان در هر گروه نسبت به پيش‌آزمون افزايش معنی‌داری داشت ولی نمرات دانشجويان در روش تلفيقی بطور معنی‌داری بيشتر از TMTD بود. نتيجه‌گيری: روش سخنرانی همراه با پرسش و پاسخ نسبت به روش TMTD بر پيشرفت تحصيلی دانشجويان برتری داشت اما روش TMTD نيز، با فعال‌سازی دانشجويان در روند آموزش تأثيرات مثبت آموزشی داشته است. توصيه می‌شود از هر دو روش در آموزش استفاده گردد. Introduction: In nursing schools, lecture is usually used as the main teaching method. Cooperative learning is one of the common educational techniques. This study was conducted to compare the effect of Team Member Teaching Design (TMTD) versus lecture combined with question and answer, on nursing students' achievements. Methods: This pre-experimental study with two groups, pre and post-test design, was performed in Nursing School of Tabriz University of Medical Sciences in 2004-2005. All nursing students who were in their second semester including 27 students from day courses and 20 from night courses participated in the study. Some sections of community health course were taught to two groups, one using TMTD technique and the other lecture combined with asking question. Students’ achievements were measured by pre and post-test. SPSS software was used for data analysis and the groups were compared by paired t-test and independent t-test. Results: The mean and standard deviation of students’ scores in TMTD and lecture combined with question and answer groups were 13±2.5 and 14.44±3.2 out of the total score 22, respectively. Although the students’ scores of both groups significantly increased in post-test, the scores of combined method group were significantly more than TMTD group. Conclusion: Lecture combined with question and answer compared with TMTD, was more effective on students’ achievements, but TMTD as an active teaching method had positive effects on students’ learning as well. It is recommended to use both methods in teaching. روش تدريس، سخنرانی، روش طرح تدريس اعضای تيم، يادگيری، همياری، دانشجوی پرستاری. Teaching method, Lecture, Team Member Teaching Design, Learning, Cooperative learning, Nursing student. 45 51 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-204&slc_lang=fa&sid=fa Mitra Payami Bousari ميترا پيامی بوساری 700031947532846007663 Yes گروه پرستاری بهداشت جامعه، دانشکده پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی زنجان ESkandar Fathi اسکندر فتحی آذز 700031947532846007664 No Nooredin Moosavinasab نورالدين موسوی نسب 700031947532846007665 No

fa رويکردی نوين در معرفی حداقل‌های آموزشی اورژانس‌های داخلی و جراحی در دوره پزشکی عمومی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: مديران آموزشی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برای سازگار نمودن آموزش با نيازهای حرفه‌ای بر آن شدند تا به طراحی دوره مستقل آموزش پزشکی اورژانس در دوره پزشکی عمومی اقدام نمايند. اين مطالعه با هدف تعيين نظرات صاحب‌نظران در مورد حداقل‌های آموزشی دوره اورژانس در دوره پزشکی عمومی طراحی گرديد. روش‌ها: اين مطالعه توصيفی- مقطعی در سال 1382 در دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شد. جمع‌آوری نظرات گروه‌های مختلف ذی‌نفع در سه مرحله انجام گرديد. در مرحله نخست، با پرسشنامه‌ای باز، نظرات 30 نفر از کارورزان، دستياران و پزشکان عمومی در مورد آموزش‌های لازم در زمينه اورژانس‌های داخلی و جراحی و عناوين مرتبط با سرفصل‌های آن جمع‌آوری شد. در مرحله دوم، نتايج حاصل از مرحله قبلی به صورت پرسشنامه‌ای به 30 نفر پزشک عمومی و دستيار و هيأت علمی ارائه شد تا نظرات ايشان درباره حذف موارد غيرمرتبط به دست آيد. در مرحله سوم، از گروهی صاحب‌نظر دعوت به عمل آمد تا بر اساس شاخص‌های آماری به دست آمده و پس از بحث و گفتگو درباره هر عنوان، به انتخاب و يا حذف نهايی عناوين اقدام نمايند. داده‌ها با شاخص‌های آماری ميانگين و فراوانی نسبی به کمک نرم‌افزار SPSS تحليل شد. نتايج: در مرحله نخست، مجموعاً 431 عنوان استخراج شد که اين عناوين نهايتاً در 13 گروه طبقه‌بندی گرديد. طی مرحله سوم، از مجموع 431 عنوان مورد بررسی، 132 عنوان حذف و 146 مورد پذيرفته شد و 153 مورد به عنوان مواردی مشخص گرديد که بايد در گروه‌های تخصصی آموزش داده شوند. پس از انجام حذف‌ها، بر اساس جمع نمرات دو معيار معرفی شده، نمره کل هر عنوان مشخص و عناوين براساس اين نمرات رتبه‌بندی شدند، اورژانس‌های شکم و تروماها بالاترين تعداد عناوين را دريافت نمودند. نتيجه‌گيری: نتايج اين مطالعه به عنوان زير بنای طراحی يک برنامه آموزشی مناسب می‌تواند مورد استفاده برنامه‌ريزان آموزشی قرار گيرد. اين حداقل‌های اورژانس‌های داخلی و جراحی بومی شده می‌تواند در اتخاذ تصميمات آموزشی و مديريتی راهگشا باشد. Introduction: In order to adjust medical students’ education with their professional needs, the educational managers in Isfahan Medical University decided to design a specific course for teaching Emergency Medicine. This study was done to determine the viewpoints of experts concerning minimum educational needs in emergency departments during general medical education. Methods: This cross-sectional study was performed in Medical University of Isfahan in 2003. The data was collected through three phases. In the first phase, the viewpoints of 30 interns, residents and general practitioners about minimum educational needs in emergency departments were gathered using open ended questions. Then a questionnaire was developed based on the results to be used in the second phase in which the viewpoints of 30 residents, faculty members and general practitioners were asked in order to delete unrelated topics. In the third phase, experts were invited and requested to discuss about each topic and choose the final topics according to the statistical results. The data was analyzed by SPSS software using mean and frequency. Results: During the first phase, 431 topics in 13 groups were defined. In the second phase, 132 topics were omitted, 146 were accepted, and 153 were remained to be taught in professional subgroups. Then, based on two introduced criteria the score of each topic was determined and the topics were ranked according to these scores. Abdominal emergencies and traumas had the most topics among all topics. Conclusion: The results of this study can be used as a base for designing a proper educational program. These minimum learning requirements for internal and surgical emergency wards can help in educational and managerial decision making. حداقل‌های آموزشی، اورژانس داخلی و جراحی، پزشکی عمومی، آموزش پزشکی. Minimum learning requirements, Internal and surgical emergencies, General medicine, Medical education. 53 61 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-205&slc_lang=fa&sid=fa Mohammad amir Shahkarami محمدامير شاهکرمی 7000319475328460016855 Yes دفتر استعدادهای درخشان، مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Zabiollah Abedi ذبيح الله عابدی 7000319475328460016856 No Tahereh Changiz طاهره چنگيز 7000319475328460016857 No pooneh Memar Ardestani پونه معمار اردستانی 7000319475328460016858 No Farzad Fatehi فرزاد فاتحی 7000319475328460016859 No

fa مشکلات دوران تحصيل و مرجع مناسب حل آن: ديدگاه دانشجويان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: دانشجويان در دوران تحصيل ممکن است با مشکلات عديده‌ای مواجه شوند و در پی پيدا کردن راه حل باشند. هدف اين مطالعه، تعيين نظرات دانشجويان پزشکی در مورد مشکلات دوران تحصيل و مرجع مناسب آن در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان است. روش‌ها: در اين مطالعه توصيفی- مقطعی، تعداد400 نفر از دانشجويان پزشکی مشغول به تحصيل در مقاطع چهارگانه: علوم پايه، مقدمات آموزش بالينی، کارآموزی و کارورزی دانشکده پزشکی اصفهان بطور تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسشنامه محقق‌ساخته بود که با 16 سؤال، مشکلات خدمات آموزشی، روان‌شناختی، فردی- خانوادگی و مالی- رفاهی و همچنين مناسب‌ترين مرجع برای حل مشکل را مورد بررسی قرار می‌داد. داده‌ها با آماره توصيفی و مجذور کای در نرم‌افزار SPSS تجزيه و تحليل شد. نتايج: فراوانی مشکلات دروان تحصيل به ترتيب اولويت: مشکلات روان‌شناختی 7/43 درصد، مالی- رفاهی 8/30 درصد، فردی- خانوادگی 2/30 درصد و خدمات آموزشی 29 درصد به دست آمد. در بخش مشکلات خدمات آموزشی، فراوانی مشکل افت تحصيلی 1/47 درصد و مشکل کاهش انگيز به تحصيل 9/56 درصد بود. اکثر دانشجويان از تجربه شخصی خود برای حل مشکلات دوران تحصيل استفاده نموده و از نظر آنان خانواده، مناسب‌ترين مرجع مشکلات مالی- اداری و خانوادگی- فردی بود ولی برای مشکلات آموزشی و روان‌شناختی اکثريت تجربه شخصی را معرفی نمودند. نتيجه‌گيری: مشکلات دوران تحصيل شايع و نيازمند ضرورت سامان‌دهی نظام مشاوره با محوريت اساتيد و تعامل با خانواده است Introduction: Medical students might face numerous problems during their educational period which makes them to seek proper ways for solving them. The aim of this study was to determine medical students’ viewpoints about the problems during their educational period and proper reference for solving them in Isfahan University of Medical Sciences. Methods: In this descriptive cross-sectional study, 400 medical students studying in 4 levels of basic sciences, introduction to clinical medicine, clerkship and internship, were selected randomly. The information was gathered through a researcher-made questionnaire including 16 questions about the problems of educational services, as well as psychological, personal, family, financial and welfare problems. The questionnaire also asked about the most appropriate reference for solving students’ problems. The data was analyzed by SPSS software using descriptive statistics and Chi2. Results: The frequency of psychological, financial-welfare, personal-family, and educational services problems were 43.7%, 30.8%, 30.2% and 29%, respectively. In educational services problems, the frequency of educational failure was 47.1% and of motivation decrease was 56.9%. Most students referred to personal experience for solving their problems. They also considered family as the most appropriate source for their financial-welfare and personal-family problems, and personal experience for their educational and psychological problems. Conclusion: The problems are very common in the course of study and need an organized counselling system in which faculty members act as the core and there is constant interaction with families. مشکلات دوران تحصيل، دانشجويان پزشکی،‌ حل مشکلات، نظرات. Problems, Educational period, Medical students, Solving Problems, Viewpoints. 63 70 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-206&slc_lang=fa&sid=fa Behzad Shams بهزاد شمس 7000319475328460016860 Yes دفتر توسعه آموزش دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، Mohammad Garakyaraghi محمد گرک يراقی 7000319475328460016861 No Amrollah Ebrahimi امرالله ابراهيمی 7000319475328460016862 No Maryam Avizhgan مريم آوي‍‍‍‍‍‍‍‍زگان* 7000319475328460016863 No Aliasghar Gyahchin علی اصغر گياهچين 7000319475328460016864 No

fa اثر کارگاه پزشکی مبتنی بر شواهد بر مهارت بکارگيری آن توسط دانشجويان مقطع بالينی پزشکی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: بسياری از مطالعات، تأثير مداخلات آموزشی کاربرد مهارت‌های پزشکی مبتنی بر شواهد را بر مدارج بالای پزشکی سنجيده‌اند ولی گزارشات کمی از تأثير اين مداخلات در مدارج پايين پزشکی وجوددارد. اين مطالعه با هدف تعيين تأثير يک برنامه آموزشی کارگاهی پزشکی مبتنی بر شواهد را بر مهارت بکارگيری آن توسط دانشجويان مقطع بالينی پزشکی انجام گرفت. روش‌ها: در يک مطالعه پيش‌تجربی، 24 دانشجويان پزشکی سال4 و 5 که بخش‌های داخلی يا جراحی را گذرانده بودند، به صورت غير تصادفی آسان انتخاب شدند. کارگاهی در قالب سه جلسه 5 ساعته در مورد پزشکی مبتنی بر شواهد برای آنان برگزار گرديد. نگرش دانشجويان نسبت به برگزاری کارگاه از طريق پرسشنامه‌ای با مقياس ليکرت، مهارت آنها در زمينه طراحی سؤال کلينيکی توسط پيش‌آزمون و پس‌آزمون با دو سؤال چهار گزينه‌ای و نحوه جستجو شواهد از بانک‌های اطلاعاتی توسط چک‌ليست بررسی شد. نتايج با استفاده از آزمون ويلکاکسون توسط نرم‌افزار SPSS تحليل گرديد. نتايج: از 40 نمره مهارت طرح سؤال بالينی، دانشجويان از پيش‌آزمون 23 و از پس‌آزمون 8 غلط داشتند که اين اختلاف معنی‌دار بود. نمره جستجوی منابع دانشجويان در پيش‌آزمون 40 و در پس‌آزمون 100 از کل نمره 100 و بطور معنی‌داری افزايش يافته بود. نتايج پرسشنامه نگرش نشان داد که نگرش دانشجويان در مورد کارگاه مثبت بوده است. نتيجه‌گيری: اين مداخله آموزشی باعث پيشرفت طراحی سؤال، جستجوی منابع اطلاعاتی شد. نگرش دانشجويان در مورد آن مثبت بود. پيشنهاد می‌شود که مطالعات آتی، تاثير مداخلات زودهنگام، از جمله کارگاه را در بين دانشجويان، کارورزها، دستياران و هيأت علمی ارزيابی نمايند. Introduction: The effect of educational interventions concerning the use of Evidence Based Medicine (EBM) on post graduate medical students has been assessed in many studies. But, there are few studies concerning these interventions in undergraduate medical education. This study was performed to determine the effect of an EBM workshop on under graduate medical students’ skill in using EBM. Methods: In a pre-experimental study, 24 forth and fifth year medical students who had passed their internal medicine and surgery wards were selected through convenience sampling. A three session workshop about EBM, each session lasting for five hours was held for them. Students' attitude towards workshop was assessed using a questionnaire with Likert scale. Also, their abilities in formulating a clinical question and using effective search strategies were measured using pre-test/post-test and check list, respectively.. Wilcoxon test was performed in order to compare pre and post tests by SPSS software. Results: Students had 23 mistakes in pre-test and 8 in post test, out of 40 questions about designing clinical question which showed a significant difference. The students’ score in search strategies was 40 in pretest and 100 in post test out of the total score 100, which had increased significantly. In general, the students’ attitude towards workshop was positive. Conclusion: This intervention improved clinical question development, and searching strategies. The students’ attitude was positive in total. More studies are recommended to assess the effects of early interventions such as workshop, on students, interns and residents. پزشکی مبتنی بر شواهد، دانشجويان پزشکی، کارگاه. Evidence Based Medicine, Medical students, Workshop. 71 78 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-207&slc_lang=fa&sid=fa Hajar Taheri هاجر طاهری 7000319475328460016865 Yes )، کميته پژوهش‌های دانشجويی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Maede Mirmohammad Sadeghi مائده ميرمحمدصادقی 7000319475328460016866 No Iman Adibi ايمان اديبی 7000319475328460016867 No Vahid Ashourioun وحيد عشوريون 7000319475328460016868 No Atefeh Sadeghizadeh عاطفه صادقی زاده 7000319475328460016869 No Peyman Adibi پيمان اديبی 7000319475328460016870 No

fa وضعيت برقراری ارتباط کارورزان با بيماران هنگام مصاحبه: ديدگاه بيمار و مشاهده‌گر پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: مهارت ارتباط پزشک با بيمار مـوجب توفيق در گرفتن اطلاعات کافی از بيمار، تشخيص صحيح، جلب اطمينان بيماران و در نهايت، درمان موفقيت‌آميز می‌گردد. هدف از اين مطالعه، تعيين وضعيت برقراری ارتباط کارورزان پزشکی با بيماران هنگام مصاحبه از ديدگاه بيمار و مشاهده‌گر بود. روش‌ها: اين مطالعه مقطعی در سال 1383 انجام شد. در اين مطالعه نحوه برقراری ارتباط 72 کارورز پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمان با بيماران در هنگام مصاحبه با استفاده از دو ابزار جمع‌آوری اطلاعات، شامل يک چک‌ليست که با استفاده از مشاهده مستقيم تکميل می‌گرديد و يک پرسشنامه که توسط مصاحبه با بيمار تکميل می‌شد، مورد بررسی قرارگرفت. اطلاعات به دست آمده با آمار توصيفی و ضريب همبستگی اسپيرمن و کاپا و نرم‌افزار SPSS تحليل شد. نتايج: وضعيت برقراری ارتباط کارورزان پزشکی با بيمار در حين شرح حال‌گيری از ديدگاه بيمار و مشاهده‌گر در سطح متوسط ارزيابی گرديد. بيشترين نقايص از ديدگاه بيمار و مشاهده‌گر در روند پايانی و سپس اجرا و شروع مصاحبه بود. در بيشتر قسمت‌ها، ديدگاه بيمار و مشاهده‌گر همخوانی نداشت. با افزايش سن بيمار، نمره برقراری ارتباط از ديدگاه بيماران بطور معنی‌داری افزايش می‌يافت. نتيجه‌گيری: نقايصی در مهارت برقراری ارتباط کارورزان پزشکی با بيماران در حين شرح حال‌گيری وجود دارد. با توجه به اهميت اين مهارت بالينی، ضرورت آموزش آن در مرکز مهارت‌های بالينی قبل از تماس با بيمار واقعی آشکار می‌گردد. انجام مطالعات مداخله‌ای به منظور بهبود روش‌های تدريس و محتوای مناسب برای آموزش مهارت‌های ارتباطی پيشنهاد می‌شود. Introduction: Good communication between doctor and patient is one of the fundamental skills which can lead to getting adequate information from the patient, correct diagnosis, gaining patients’ trust, and at the end, proper care and treatment. The aim of this study was to investigate interns’ communication with patients from the observer and patient’s view. Methods: In this cross-sectional study performed in 2004, the communication skill of 72 interns of Kerman Medical University, during interview with patients was studied. The research tools included a checklist filled through direct observation and a questionnaire which was completed through interview with patient. The data was analyzed by descriptive statistics, Spearman and Kappa coefficients using SPSS software. Results: In total, the performance of interns in communicating with patient during history taking was at an intermediate level, from both the observer and patients’ views. Also, according to their views, the most areas of deficit were at the end, during conducting and beginning of the interview, respectively. In most parts, there was no agreement between observer’s and patient’s views. With increasing patients’ age, the scores given to interns’ communication skills increased significantly. Conclusion: There are some deficiencies in interns’ communication skills during history taking. Considering the importance of communication skills, teaching them in Clinical Skills Learning Center before confronting real patients is necessary. It is recommended to perform interventional studies in order to find proper content and teaching methods for the education of communication skills. مهارت ارتباط، مصاحبه، کارورزان پزشکی، پزشک، بيمار، ديدگاه. Communication skills, Interview, Interns, Physician, Patient, Viewpoint. 79 86 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-208&slc_lang=fa&sid=fa saeedeh Farajzadeh سعيده فرج زاده* 7000319475328460016871 Yes گروه پوست، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، Esmat Noohi عصمت نوحی 7000319475328460016872 No Hamidreza Mortazavi حميدرضا مرتضوی 7000319475328460016873 No

fa تأثير مدل مراقبت پی‌گير بر فشار خون بيماران ديابت پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: فشار خون بالا می‌تواند باعث پيشرفت ساير عوارض ديابت و بويژه عوارض قلبی- عروقی و نفروپاتی شود. اين مطالعه با هدف تعيين تأثير مدل مراقبت پی‌گير بر کنترل فشار خون بيماران ديابتی صورت پذيرفت. روش‌ها: اين مطالعه کارآزمايی بالينی با طرح سری‌های زمانی در دو گروه تجربی و شاهد، بر روی 74 بيمار ديابتی، در شهر اروميه در سال‌های 83-1382 انجام شد. پس از جورشدن متغيرهای ضروری، بيماران با تخصيص تصادفی در دو گروه تقسيم شدند. مدل مراقبت پی‌گير که دارای چهار قدم اساسی: آشنا‌سازی، حساس‌سازی، اجرا و ارزشيابی بود، اجرا شد. در ابتدا و در فواصل يک ماهه، فشار خون بيماران سه بار اندازه‌گيری شد. افراد گروه تجربی ده جلسه دو ساعته آموزش گروهی در رابطه با خودمراقبتی ديابت دريافت کردند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS به صورت آناليز واريانس در اندازه‌گيری مکرر تجزيه و تحليل شد. نتايج: ميانگين ميزان فشار خون سيستوليک در ميان دو گروه مطالعه، بعد از انجام مداخله، با آناليز واريانس در اندازه‌گيری‌های مکرر تفاوت معنی‌دار در زمان‌های مختلف نشان نداد ولی در مورد فشار خون دياستوليک، تفاوت معنی‌دار بود. نتيجه‌گيری: بکارگيری الگوی مراقبت پی‌گير در کنترل فشار خون دياستوليک گروه آزمون بطور معنی‌داری مؤثر بود. از آنجا که بيماری فشار خون بالا در بيماران ديابتی شايع است و اغلب حادثه‌خيز می‌باشد، پيشنهاد می‌گردد از اين مدل برای کنترل مستمر فشار خون استفاده شود. Introduction: Hypertension can accelerate other complications of diabetes mellitus, particularly cardiovas-cular disease and nephropathy. This study was carried out in order to determine the effect of applying Continuous Care Model on diabetic patients’ blood pressure. Methods: This clinical trial was performed as time series on 74 patients with diabetes mellitus type II, in Orumieh in the years 2003-2004. After matching the study variables, the patients were divided equally and with random allocation to two experiment and control groups. The Continuous Care Model which included 4 main steps of orientation, sensitization, performing and evaluation was performed for the experiment group through 10 sessions of education concerning self care in diabetes, each session lasting for 2 hours. The blood pressure of both groups was measured at the beginning and every month, for three times. The data was analyzed by SPSS software using repeated measure ANOVA. Results: There wasn’t any difference between the mean of systolic blood pressure in both study groups, but comparing the mean of diastolic blood pressure of the two groups showed a significant difference. Conclusion: Applying Continuous Care Model can reduce diastolic blood pressure in type 2 diabetic patients. Therefore, it is recommended to use this model on diabetic patients in order to control diabetes complications. فشار خون، ديابت، مدل، مراقبت پی‌گير، آموزش بيمار. : Blood pressure, Diabetes, Continuous Care Model, Patient education 87 95 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-209&slc_lang=fa&sid=fa Haleh Ghavami هاله قوامی 7000319475328460016881 Yes Fazlolah Ahmadi فضل الله احمدی* 7000319475328460016882 No )، گروه آموزش پرستاری، دانشگاه تربيت مدرس Hassan Entezami حسن انتظامی 7000319475328460016883 No Robabeh Meamarian ربابه معماريان 7000319475328460016884 No

fa تأثير کارگاه اصول آموزش بالينی بر رفتارهای مؤثر در آموزش بالينی مربيان پرستاری و مامايی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: در فرايند تحصيلی، ارتقا و پايش رفتارهای آموزشی بالينی مدرسان ضرورت دارد. هدف اين پژوهش تعيين تأثير شرکت مربيان در يک کارگاه آموزشی سه روزه درباره آموزش و ارزشيابی بالينی بر بکارگيری رفتارهای مؤثر در آموزش بالينی مربيان دانشکده پرستاری و مامايی شهر شيراز بود. روش‌ها: در اين پژوهش شبه تجربی با طرح دو گروهی فقط پس‌آزمون، کليه مربيانی (39 نفر) که حداقل به مدت چهار ماه آموزش بالينی دانشجويان را بر عهده داشتند، انتخاب و بطور تصادفی در دو گروه تجربی (19 نفر) و شاهد (20 نفر) تقسيم گرديدند. سپس گروه تجربی در يک کارگاه آموزشی شرکت کرد. دو ماه بعد، تمامی دانشجويانی که تحت نظارت مربيان دو گروه به کسب تجربيات بالينی پرداخته بودند، با يک پرسشنامه پايا و روا حاوی 21 گزينه رفتار مؤثر در آموزش بالينی، مربيان خود را در مورد ارزيابی قرار دادند. ميانگين نمرات هر يک از رفتارها در دو گروه با آزمون t مستقل به کمک نرم‌افزار SPSS مورد تحليل قرار گرفت. نتايج: ميانگين کل امتياز داده شده به گروه تجربی نسبت به گروه شاهد بطور معنی‌داری بيشتر بود. علاوه بر اين، مربيان گروه تجربی در 6 رفتار آموزشی هدايت کنفرانس‌های بالينی به نحو مؤثر، ارائه بازخورد مثبت و تشويق، تشويق دانشجويان به تفکر، تجزيه و تحليل و انتقاد منطقی، داشتن انعطاف‌پذيری، تسهيل خود ارزشيابی دانشجويان و پرسيدن سؤالات تفکربرانگيز، نسبت به گروه شاهد تفاوت معنی‌داری داشتند ولی در 15 رفتار آموزشی ديگر تفاوت دو گروه معنی‌دار نبود. نتيجه‌گيری: شرکت مربيان در کارگاه آموزش بالينی موجب بکارگيری اصول آموزشی توسط آنان گرديد و تأثير مثبتی بر رفتارهای مؤثر آموزش بالينی داشت. مديران و برنامه‌ريزان بايد موقعيت‌های مناسبی را برای تسهيل بکارگيری دانش و مهارت‌های آموزش بالينی مربيان فراهم کنند. Introduction: The instructors’ clinical teaching behaviors need to be monitored and improved during educational process. The purpose of this study was to determine the effect of a three day educational workshop about clinical teaching and evaluation on effective clinical teaching behaviors of clinical instruc-tors at faculty of Nursing and Midwifery in Shiraz. Methods: All clinical nursing instructor who had been involved in clinical teaching at least for four months (n=39), participated In this quasi-experimental research with two group post-test only design. They were divided randomly into two experiment (n=19) and control (n=20) groups. The experiment group participated in a pre-planned three day educational workshop about clinical teaching and evaluation.Two months later, all of the students who were involved in clinical experiences (n=588) were asked to evaluate their clinical teachers using a questionnaire consisting of 21 items about effective clinical teaching behaviors. The mean scores for teaching behaviors were compared by independent t-test using SPSS software. Results: The mean scores of the experiment group were significantly higher than the control group. Furthermore, the experiment group significantly differed from the control group in six educational behaviors including conducting effective clinical conferences, providing positive feedback and reinforcement, encouraging students to think, analyzing and rational criticizing, being flexible, facilitating students’ self-evaluation, and asking stimulating questions.But no significant difference was observed in other 15 educa-tional behaviors. Conclusion: Participation in clinical education workshop had a positive effect on instructors’ efffective clinical teaching behaviors, and made them to apply some educational principles. To improve other effective clinical teaching behaviors, program organizers and directors should provide appropriate situations in order to facilitate the application of instructors’ knowledge and skills in clinical teaching. آموزش بالينی، رفتارهای مؤثر، مربی، دانشجو، پرستاری و مامايی، کارگاه. Clinical education, Effective behaviors, Instructor, Student, Nursing, Midwifery, Workshop. 97 106 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-210&slc_lang=fa&sid=fa Marzie Moattari مرضيه معطری 7000319475328460016885 Yes گروه آموزش پرستاری، دانشکده پرستاری و مامايی حضرت فاطمه (س)، دانشگاه علوم پزشکی فارس Mahin Moghaddasi مهين مقدسی 7000319475328460016886 No Masoud Mousavi Nasab مسعود موسوی نسب 7000319475328460016887 No Asghar Razavieh اصغر رضويه 7000319475328460016888 No

fa ديدگاه‌ دانشجويان‌ و مربيان‌ پرستاری‌ در مورد توانمندی‌های‌ حرفه‌ای‌ دانشجويان‌ در کارآموزی‌ در عرصه‌ دانشگاه‌ علوم‌ پزشکی‌ تبريز پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: اغلب‌ مطالعات‌ پيشين‌ به‌ بررسی‌ عوامل‌ مؤثر بر فراگيری دوره ‌آموزش‌ پرداخته‌اند و دستاوردهای‌ دوره آموزش‌ پرستاری‌ کمتر بررسی‌ شده‌ است‌. اين مطالعه با هدف‌ تعيين ديدگاه دانشجويان و مربيان پرستاری در مورد توانمندی‌های حرفه‌ای دانشجويان در کارآموزی در عرصه در دانشگاه علوم پزشکی تبريز انجام شد. روش‌ها: در اين‌ مطالعه‌ توصيفی‌ در سال 1382، 74 نفر دانشجوی‌ ترم‌ هشت‌ دوره‌ کارشناسی‌ و 33 نفر مربی ‌پرستاری‌ با روش‌ سرشماری‌ انتخاب‌ شدند. پرسشنامه‌ پژوهشگرساخته‌ با مقياس‌ پنج ‌نقطه‌ای ليکرت‌ که‌ 96 سؤال‌ را در حيطه‌های‌ ارائه‌ خدمات‌ به‌ بيمار، مراقبت‌ از بيمار، تأمين‌ امنيت‌ بيمار، توانمندی‌های مديريتی، ارتقای کيفيت‌ مراقبت‌ و آموزش‌ به‌ بيمار شامل‌ می‌شد، بطور خودايفا بين‌ نمونه‌ها‌ توزيع‌ و سپس کليه ‌پرسشنامه‌ها جمع‌آوری‌ شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS به صورت توزيع فراوانی و با آزمون مجذور کای تحليل گرديد. نتايج: از ديدگاه‌ دانشجويان‌ و مربيان، توانمندی‌های حرفه‌ای دانشجويان در کارآموزی در عرصه، در هر شش‌ بْعد‌ رضايت‌‌بخش ‌نبود. با استفاده‌ از آزمون‌ مجذور کای در ابعاد ارايه‌ خدمات‌ به‌ بيمار، مراقبت‌ از بيمار، توانمندی‌های مديريتی ، ارتقای کيفيت‌ مراقبت و آموزش‌ به‌ بيمار، بين‌ نقطه‌ نظرات‌ دو گروه اختلاف معنی‌دار آماری‌ مشاهده شد. نتيجه‌گيری: توانمندی‌های حرفه‌ای دانشجويان در کارآموزی در عرصه دانشگاه علوم پزشکی تبريز در حد مطلوب نبود که می‌تواند ناشی از فقدان محيط حمايتی و انگيزشی، نظارت، سرپرستی و مکانيزم‌های مديريتی باشد. Introduction: Most of previous studies have focused on factors affecting learning during nursing educational program, and a few researches have been conducted on students’ achievements. The present research aimed to determine nursing students’ and instructors’ viewpoints regarding the level of skills gained by students during internship in Tabriz University of Medical Sciences. Methods: In this descriptive study conducted in 2003, 74 bachelor nursing students attending internship program and 33 instructors were selected using census method of sampling. A researcher made questionn-aire with five point Likert scale and including 96 questions was distributed as self-administered. The questionnaire covered a variety of dimensions such as providing services for patients, patient care, patient safety, management skills, quality improvement, and patient education. The data was analyzed by SPSS software using frequency distribution, and Chi2. Results: The achieved professional abilities in all dimensions were not satisfactory. There was a significant difference between students’ and instructors’ viewpoints, on the level of professional skills in patients’ services, patient care, management skills, quality improvement, and patient education. Conclusion: Students’ professional abilities during internship program were not optimum. The gap is probably due to the absence of good, supportive and incentive environment, or due to the lack of appropriate stewardship and management mechanisms. توانمندی حرفه‌ای، دانشجوی پرستاری، مربی پرستاری، ديدگاه، کارآموزی در عرصه، ارزشيابی. Professional ability, Nursing student, Nursing instructor, Viewpoint, Nursing internship, Evaluation. 107 113 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-211&slc_lang=fa&sid=fa Reza goli Vahidi رضاقلی وحيدی 7000319475328460016889 Yes گروه بهداشت عمومی و مديريت، دانشگاه علوم پزشکی تبريز Nasrin Danesh Khah نسرين دانش خواه 7000319475328460016890 No Madlin Araks مادلين آراکس 7000319475328460016891 No Hossein Koshavar حسين کوشاور 7000319475328460016892 No Asghar Mohammadpour اصغر محمدپوراصل 7000319475328460016893 No

fa ارائه يک مدل مشارکتی ارزشيابی استاد پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: ايجاد يک سيستم ارزشيابی منظم و شفاف و عادلانه و توأم با مشارکت استادان، ممکن است موجب جلب رضايت بيشتری استادان گردد. هدف از اين مطالعه، تع‍ي‍ين تأثيرات يک مدل مشارکتی ارزشيابی بر ديدگاه‌های اعضای هيأت علمی نسبت به مدل ارائه شده می‌باشد. روش‌ها: در مطالعه‌ای تجربی با طرح پيش تجربی تک گروهی، 55 نفر از اعضای هيأت علمی‌دانشکده پزشکی بطور تصادفی انتخاب شدند. به شرکت‌کنندگان بانک سؤالاتی در قالب نرم‌افزار ارائه شد که از طريق آن می‌توانستند فرم ارزشيابی انفرادی (اختصاصی) برای خود تهيه کنند. ديدگاه شرکت‌کنندگان نسبت به اين مداخله در شش حيطه در قالب يک پرسشنامه 21 سؤالی با مقياس ليکرت مورد سنجش قرار گرفت. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS به صورت ميانگين و انحراف معيار، و با آزمون‌های t-test، ANOVA و همبستگی پيرسون تجزيه و تحليل شد. نتايج: هشتاد و چهار درصد از نمونه‌ها در مطالعه شرکت کردند و نسبت به تهيه فرم اختصاصی ارزشيابی خود اقدام نمودند. شرکت‌کنندگان سپس به پرسشنامه نظرخواهی پاسخ دادند. ميانگين و انحراف معيار پاسخ شرکت‌کنندگان 5/0±02/4 از نمره کل 5 بود. بيشترين نمرات را احساس مشارکت و رضايت به خود اختصاص داد. نتيجه‌گيری: به نظر می‌رسد بکار‌گيری اين مدل، که مستلزم حداکثر همکاری اعضای هيأت علمی در فرايند ارزشيابی استاد می‌باشد، نسبت به کاهش مقاومت‌ها در برابر ارزشيابی و افزايش رضايت‌مندی کمک کند و واکنش‌های ايشان را در برابر بازخورد ارزشيابی بهبود بخشد. Introduction: Developing a fair and organized evaluation system with faculty members’ own participation, could lead to faculty members’ more satisfaction with evaluation. The goal of this study was to determine the effects of a participatory model of evaluation on faculty members’ perspective toward this model. Methods: In this pre-experimental study as one shot case study, 55 faculty members from School of Medicine were selected randomly. They were provided with a database through a designed software by which they could make their own evaluation forms. Then, their viewpoints toward this intervention were asked using a 21 item questionnaire with Likert scale. The data was analyzed by SPSS software, 11.5 edition using mean, standard deviation and also t-test, ANOVA and Pearson correlation coefficient. Results: Eighty four percent of the selected sample participated in the study and designed their individuali-zed questionnaires. The mean and standard deviation of faculty members’ viewpoints towards this model were 4.02±.5 out of the total score 5. The most scores belonged to faculty members’ viewpoints about a sense of participation and satisfaction from the presented model. Conclusion: It seems that using this model which requires faculty members’ most cooperation in the evalua-tion process can help to reduce their resistance against evaluation, increase their satisfaction and improve their responses towards evaluation feedback. ارزشيابی استاد، فرا‍يند ارزش‍ياب‍ی، بانک گزينه‌ها، تدريس اثربخش. : Teacher evaluation, Evaluation process, Item bank, Effective teaching 115 122 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-212&slc_lang=fa&sid=fa NIkoo Yamani نيکو يمانی 7000319475328460016874 Yes گروه آموزش پزشکی، مرکز تحقيقات آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Ali reza Yousefy عليرضا يوسفی 7000319475328460016875 No Tahereh Changiz طاهره چنگيز 7000319475328460016876 No

fa ارزشيابی کارورزی زايمان دانشجويان کاردانی مامايی: مقايسه دو روش دفترچه ثبت مهارت‌های عملکردی و چک‌ليست مقاله کوتاه Short article مقدمه: روش‌های ارزشيابی مختلفی برای مهارت‌های بالينی معرفی شده است. در واحدهای بالينی، استفاده ازچک‌ليست و دفترچه ثبت مهارت‌های عملکردی رايج است. هدف از اين مطالعه، مقايسه نمرات عملکرد و رضايت دانشجويان در روش‌های ارزشيابی با چک‌ليست و استفاده از دفترچه ثبت مهارت‌های عملکردی در کارورزی زايمان دانشجويان مامايی بود. روش‌ها: در مطالعه‌ای پيش تجربی که در دانشکده پرستاری و مامايی حضرت زينب (س) وابسته به دانشگاه علوم پزشکی گيلان در نيم سال اول 1384 انجام شد، کليه دانشجويان ترم چهارم کاردانی مامايی (21 نفر) مورد مطالعه قرار گرفتند. کليه مهارت‌هايی که بايد دانشجو کسب نمايد در دفترچه ثبت مهارت‌های عملکردی (Log book) تهيه و در اختيار مربيان و دانشجويان قرار گرفت تا بطور روزانه نوع مهارت کسب شده و نمره مربوطه دانشجويان در آن ثبت شود. بطور همزمان مربيان با روش معمول چک‌ليست، دانشجويان را ارزشيابی کردند. نمرات دانشجويان با نرم افزار SPSS به صورت توزيع فراوانی و ميانگين و انحراف معيار تجزيه و تحليل، و برای مقايسه‌ها از آزمون‌های t و مجذور کای استفاده شد. نتايج: ميانگين و انحراف معيار نمرات کسب شده در روش دفترچه ثبت مهارت‌های بالينی 77/033/16 و در روش چک‌ليست 41/088/17 بود که اختلاف معنی‌دار آماری داشت. کليه دانشجويان در ابتدا از روند ارزشيابی جديد کاملاً رضايت داشتند ولی پس از رؤيت، نمره رضايت آنها 71/85 درصد بود. رضايت دانشجويان از روش‌های ارزشيابی اختلاف معنی‌داری داشت که از ثبت مهارت‌های عملکردی رضايت بيشتری داشتند. نتيجه‌گيری: استفاده از دفترچه ثبت مهارت‌های بالينی برای کارورزی زايمان با رضايت بيشتر دانشجويان مامايی همراه بود و ارزشيابی عينی‌تری را فراهم می‌ساخت. به هر حال، بکارگيری آن نياز به انجام اصلاحات و مطالعات وسيع‌تر در ساير مراکز آموزشی دارد Introduction: Different evaluation methods have been introduced for evaluating clinical skills. Using checklist and logbook are common methods in clinical units. The purpose of this study was to compare logbook and checklist as the means for evaluating midwifery students in labor and delivery training. Methods: This pre-experimental study was performed in Hazrat Zaynab Nursing and Midwifery School affiliated to Gilan University of Medical Sciences in the first semester of 2005. The study sample included all midwifery senior students (n=21). In order to record students’ daily scores, the students and their instructors were provided with a logbook including all the skills they were supposed to acquire. The instructors checked all students’ activities using a checklist at the end of semester, while at the same time, the instructors and students had to evaluate and mark any daily activity, using the logbook. The data was analyzed by SPSS software using frequency distribution, mean, standard deviation and t-test. Results: The mean and standard deviation of the scores recorded using the logbook and checklist were 16.33±.77 and 17.88±.41, respectively, which had a significant difference. At the beginning, all students were completely satisfied with the new method of evaluation, but after receiving the results, their satisfaction rate decreased to 85.71%. The students had significantly more satisfaction with logbook. Conclusion: Using logbook provided a more objective evaluation and led to more students’ satisfaction. However, using logbook requires more studies and revisions in other university centers. ارزشيابی، کارورزی، زايمان، دانشجو، مامايی، دفترچه ثبت مهارت‌های عملکردی. : Evaluation, Training, Delivery, Midwifery student, Logbook 123 128 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-213&slc_lang=fa&sid=fa nazal Ajh نضال آژ 7000319475328460016877 Yes دانشکده پرستاری و مامايی قزوين، دانشگاه علوم پزشکی قزوين،

fa وضعيت آموزش بالينی از ديدگاه دانشجويان پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد مقاله کوتاه Short article مقدمه: ارتقای کيفيت آموزش بالينی، مستلزم بررسی مستمر وضعيت موجود، شناخت نقاط قوت و اصلاح نقاط ضعف است. هدف اين مطالعه تعيين وضعيت آموزش بالينی از ديدگاه دانشجويان پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد بود. روش‌ها: در يک مطالعه توصيفی در سال 84-83، از کليه دانشجويان ترم آخر کارشناسی پيوسته و ناپيوسته پرستاری و کاردانی مامايی به تعداد 133 نفر درخواست شد که پرسشنامه‌ای 36 گزينه‌ای را به صورت خودايفا تکميل نمايند. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و به صورت توزيع فراوانی تجزيه و تحليل شد. نتايج: مهم‌ترين نقاط قوت آموزش بالينی به ترتيب عبارت بودند از: برخورد مناسب مربی با دانشجو، حضور به موقع مربی و دانشجو در بخش، رعايت پيشنيازهای دروس کارآموزی و رعايت مراحل آموزش بالينی، حمايت کامل مربی از دانشجو، نظارت کافی بر روند آموزش بالينی و مهم‌ترين نقاط ضعف آموزش بالينی به ترتيب عبارت بودند از عدم استفاده از وسايل کمک آموزشی در محيط بالينی، عدم وجود امکانات رفاهی، عدم ارزشيابی مربی بالينی توسط دانشجو و ناهماهنگی دروس نظری و کارآموزی. نتيجه‌گيری: دانشجويان اکثر موضوعات مطرح شده در حيطه‌های اهداف آموزشی و مربی تأييد نمودند در حالی که در مورد محيط آموزشی و نظارت و ارزشيابی وضعيت چندان مطلوب نبود و در مورد برخورد با دانشجو نيز در بعضی موضوعات مشکلاتی وجود داشت. بهبود امکانات و تجهيزات محيط بالينی و بازنگری ابزارها و فرآيندهای ارزشيابی توصيه می‌شود. Introduction: The continuous examination of the current situation, and recognizing the strengths and improving the weaknesses are necessary for promoting the quality of clinical education. This study was designed to determine the problems of clinical education from the viewpoints of nursing and midwifery students of Shahrekord University of Medical Sciences. Methods: In this descriptive study performed in 2004-2005, all bachelor nursing and midwifery students who were in their last semester (n=133) were asked to complete a 36 item questionnaire as self-administered. The data was analyzed by SPSS software using frequency distribution. Results: The most important strength of clinical education were proper encounter with trainees, on time presence of trainees and trainers, respecting the pre-requisite courses, respecting the stages of clinical education, full support of trainees, and complete supervision over clinical education. The weaknesses included not using audiovisual aids, lack of welfare facilities, not evaluating trainers by the students, and lack of coordination between theory and practice. Conclusion: Most subjects concerning educational objectives and trainers were confirmed while the situation of educational environment, supervising and evaluation were not optimal. There were also some problems in encountering with students. It is recommended to improve the facilities and equipments of clinical education and revise the evaluation tools and process. آموزش بالينی، دانشجو، پرستاری، مامايی، ديدگاه. Clinical education, Student, Nursing, Midwifery, Viewpoint. 129 135 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-214&slc_lang=fa&sid=fa Masoumeh Delaram معصومه دل آرام 7000319475328460016895 Yes )، گروه مامايی، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد،

fa سبک‌های يادگيری دانشجويان پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی تبريز مقاله کوتاه Short article مقدمه: شناسايی عوامل مؤثر در يادگيری، يکی از مقوله‌های مهم و مورد پژوهش محققان می‌باشد. هدف از اين مطالعه تعيين سبک‌های يادگيری دانشجويان پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی تبريز بوده است. روش‌ها: در مطالعه‌ای توصيفی در سال 1384، تعداد 250 دانشجوی پرستاری و مامايی کارشناسی پيوسته دانشگاه علوم پزشکی تبريز به صورت سرشماری انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه‌ای با 12 سؤال در مورد سبک‌های يادگيری کلب (Kolb) بود که به صورت جمع- اجرا توزيع و تکميل گرديد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS با توجه به راهنمای ابزار تجزيه و تحليل و توزيع فراوانی سبک‌های يادگيری دانشجويان ارائه گرديد. نتايج: سبک يادگيری اکثريت دانشجويان همگرا (2/54 درصد) و سپس به ترتيب 1/32 درصد جذب کننده، 5/7 درصد انطباق‌يابنده و 2/6 درصد واگرا بود. نتيجه‌گيری: با توجه به استفاده از سبک‌های يادگيری همگرا و جذب کننده در بين دانشجويان، پيشنهاد می‌شود از روش‌های آموزشی نشان دادن، استفاده از دياگرام و دست نوشته‌های استاد و آموزش يک به يک، سخنرانی و خودآموزی با مطالب خواندنی استفاده شود. Introduction: Identifying effective factors in learning is one of the important issues considered by researchers. The aim of this study was to determine nursing and midwifery students’ learning styles in Tabriz University of Medical Sciences. Methods: In a descriptive study performed in 2005, 250 nursing and midwifery students were selected by census sampling method. The research tool was David A. Kolb's Learning Style Inventory including 12 questions which was distributed and collected as group administered. The analysis of data based on LSI guide was done by SPSS. Results: The majority of nursing and midwifery students were converger (54.2%). Also, 32.1, 7.5 and 6.2 percent of them were assimilator, accommodator, and diverger, respectively. Conclusion: Considering the use of converger and assimilator learning styles among students, it is recommended that faculty members use visual methods, diagrams, teacher’s handouts, lecture and self-learning methods. سبک يادگيری، دانشجو، پرستاری، مامايی. Learning styles, Nursing, Midwifery, Student. 136 140 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-215&slc_lang=fa&sid=fa Leila Valizadeh ليلا ولی زاده 7000319475328460016898 Yes گروه پرستاری اطفال، دانشکده پرستاری و مامايی تبريز Eskandar Fathi azar اسکندر فتحی آذر 7000319475328460016899 No Vahid Zamanzadeh وحيد زمان زاده 7000319475328460016900 No

fa عوامل مؤثر در يادگيری کار با رايانه در دانشجويان دانشکده علوم پيراپزشکی و بهداشت مشهد نامه علمی Short Communication عوتکنولوژی رايانه می‌تواند برای کمک به دانشجويان در زمينه دستيابی، سازمان‌دهی، دستکاری و نمايش اطلاعات مورد استفاده قرار گيرد. تحول رايانه و تکنولوژی اطلاعات (Information Technology-IT) سيستم‌های مراقبت بهداشتی پيشرفته را در قسمت‌های ارتباط، آموزش، ذخيره و بازيابی اطلاعات پزشکی تغيير شکل داده است. اين پيشرفت‌ها بطور مسلم بر مديريت بيمار و آموزش ارائه‌دهندگان مراقبت بهداشتی تأثير دارد. مطالعات نشان می‌دهد اکثر استفاده‌کنندگان از کامپيوتر، بويژه متخصصين مراقبت‌های بهداشتی در کشورهای در حال توسعه، اطلاعات کمی از نظر آموزش و استفاده از IT دارند(1تا3). بنابراين، مطالعه‌ای به منظور تعيين ميزان آشنايی دانشجويان دانشکده علوم پيراپزشکی و بهداشت مشهد با رايانه و کاربرد آن انجام شد که در اين مطالعه، جامعه پژوهش دانشجويان 8 رشته از مقطع کاردانی و کارشناسی دوره روزانه و شبانه بودند که نيمی از آنها در تمام مقاطع تحصيلی (530 نفر) به عنوان نمونه انتخاب شدند. يافته‌ها نشان داد که 2/54 درصد دانشجويان در حد اپراتوری و 4/9 درصد در حد پيشرفته، با رايانه آشنايی دارند که اين ميزان در دانشجويان مذکر بيشتر بود (04/0=P). در مجموع، بيش از يک چهارم دانشجويان، رايانه شخصی داشتند ولی آزمون مجذور کای ارتباط معنی‌داری بين وجود رايانه شخصی در منزل و جنس نشان نداد. همچنين ميانگين سن دانشجويانی که در حد پيشرفته با رايانه کار کرده بودند بيشتر از سايرين بود (04/0=P). بين ميزان تحصيلات پدر و آشنايی دانشجو با رايانه ارتباط معنی‌داری مشاهده نشد ولی بين ميزان تحصيلات مادر و آشنايی با رايانه رابطه معنی‌داری وجود داشت (01/0=P). آزمون آماری مجذور کای رابطه معنی‌داری را بين متوسط درآمد ماهيانه خانواده و نحوه کار کردن با رايانه نشان داد (00/0=P). نظر به اينکه دانشجويان امروز، کارکنان فردای سيستم بهداشتی- درمانی هستند و آموزش آنها نقش بسيار مهمی در تغيير مهارت‌های آينده دارد، اين مطالعه نشان داد که نياز به آموزش دانشجويان درباره کاربرد رايانه، با توجه به ويژگی‌های شخصی دانشجو، و تنظيم آن با اهداف IT در دانشگاه‌ها بايد در اولويت اول قرار گيرد. 141 142 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-216&slc_lang=fa&sid=fa M Sarbaz معصومه سرباز 7000319475328460016896 Yes مرکز رايانه، دانشکده علوم پيراپزشکی و بهداشت مشهد، M Vahedian محمد واحديان 7000319475328460016897 No

fa واژه‌نامه توصيفی فراتحليل‌ها واژه نامه توصیفی Comprehensive Glossary  تجزيه و تحليل‌های مورد استفاده در پژوهش را می‌توان به سه گروه تقسيم نمود: 1. تجزيه و تحليل‌های نخستين (Primary analyses): زمانی اطلاق می‌شود که پژوهشگر، خود داده‌ها را جمع‌آوری کرده و برای به دست آوردن نتايج، آنها را تجزيه و تحليل نمايد. 2. تجزيه و تحليل‌های دومين (Secondary analyses): زمانی اطلاق می‌شود که پژوهشگر، داده‌های مربوط به يک مطالعه قبلی را برای پاسخگويی به سؤال يا سؤالات جديد مورد تجزيه و تحليل مجدد قرار دهد. 3. فراتحليل‌ها (Meta analyses): زمانی اطلاق می‌شود که پژوهشگر، نتايج تعدادی از مطالعات اوليه (Primary analysis) را برای پاسخگويی به سؤال پژوهشی خود با يکديگر ترکيب نموده و نتيجه جمعی جديدی را به دست آورد. فراتحليل‌ها با مرور نظام‌مند منابع (Systematic reviews of the literature) برای پيدا کردن، ارزشيابی، ترکيب و در صورت نياز، جمع‌بندی آماری، به مقالاتی می‌پردازند که قبلاً پيرامون يک موضوع خاص به رشته تحرير در آمده‌اند. مهم‌ترين مزيت مطالعات فراتحليل اين است که آنها با ادغام کردن نتايج مطالعات مختلف، قدرت مطالعه را در جهت يافتن نتايج معنی‌دار افزايش می‌دهند. همين خصوصيت سبب شده است که در سال‌های اخير، تعداد مقالات مربوط به فراتحليل‌ها که در منابع علوم پزشکی منتشر می‌شوند، افزايش چشمگيری را نشان دهد. يکی از پيامدهای بسيار مهم چنين افزايشی، کاربرد روزافزون نتايج حاصل از فراتحليل‌ها در تصميم‌گيری‌های مربوط به مراقبت‌های بهداشتی می‌باشد. مراحل انجام يک فراتحليل آماده کردن يک فراتحليل از مقالات چاپ شده در يک زمينه خاص، نياز به کوشش و دقتی فوق‌العاده دارد. محدوده تمرکز يک فراتحليل بايد به روشنی بيان گردد. به عبارت ديگر، مانند تمامی مطالعات، فراتحليل‌ها نيز بايد با يک سؤال مشخص و دقيق پژوهشی شروع گردند. برای نمونه، يک سؤال مشخص و دقيق پژوهشی که اخيراً موضوع يک فراتحليل قرار گرفته است شامل اين موضوع می‌باشد که: «هورمون درمانی يائسگی در زنانی که از سرطان پستان جان سالم به در برده‌اند تا چه اندازه بر روی عود مجدد اين سرطان تأثير می‌گذارد». پس از طرح يک سوال پژوهشی دقيق مانند سؤال پيش‌گفت، بايد نسبت به جمع‌آوری تمامی مقالات و منابع منتشر شده و يا نشده در خصوص موضوع مورد نظر اقدام نمود. رهيافت جامع جستجوی منابع بايد از بررسی بانک‌های اطلاعاتی هسته پزشکی، نظير Medline و Embase و با انتخاب کليد واژه‌های مناسب شروع شود. ضروری است که در فراتحليل‌ها جزئيات جستجوی رايانه‌ای به خوبی توصيف شده و گزارش شود. برای مثال، بايد ذکر گردد که کدام بانک اطلاعاتی مورد جستجو قرار گرفته و از چه کليدواژه‌هايی استفاده شده است. در عين حال، از آنجايی که حتی جستجوی رايانه‌ای نمی‌تواند تمامی مقالات مرتبط با موضوع را مشخص نمايد، بنابراين، بررسی دستی (Hand Searching) مجلات و منابع منتخب نيز می‌بايد به مرحله اجرا درآيد. همچنين با يافتن منابع مشابه در فهرست منابع (Reference)، مقالات به دست آمده بايد دامنه بررسی را افزايش دهد. چنين رهيافت جامعی نمی‌بايد تنها با پيدا کردن مقالات چاپ شده در زمنيه موضوع مورد نظر خاتمه پذيرد، بلکه تلاش مضاعفی برای پيدا کردن مقالات چاپ نشده در زمنيه موضوع مورد نظر، مثلاً از طريق مکاتبه با افراد سرشناس در زمينه موضوع مورد نظر، بايد انجام شود. اين نکته از آن جهت حائز اهميت است که معمولاً مقالاتی که موفق به پيدا کردن نتايج معنی‌دار نشده‌اند، از شانس کمتری برای چاپ شدن برخوردار می‌باشند. نکته قابل توجه در خصوص مطالعات منتشر نشده اين است که يافته‌های اين قبيل مطالعات ممکن است به شيوه‌ای نظام‌يافته با نتايج مقالات چاپ شده متفاوت باشد. اگر نتايج مطالعات منتشر نشده در يک فراتحليل دخالت داده شود، ممکن است منجر به يک نتيجه‌گيری متفاوت گردد. روش‌های آماری مورد استفاده در فراتحليل‌ها در نخستين مرحله از تجزيه و تحليل نتايج مطالعاتی که به شيوه پيش‌گفت جمع‌آوری شده‌اند، می‌توان تمامی نتايج را در يک جدول و يا يک شکل ارائه نمود تا برای خواننده امکان قضاوت اين نکته فراهم گردد که آيا در موازنه با يکديگر، تمامی مقالات به دست آمده جواب يکسانی را ارائه نموده‌اند؟ در جدول يا تصوير مذکور بايد اطلاعات مهم مربوط به هر مقاله، نظير سال و مکان انجام مطالعه، تعداد نمونه‌های مورد بررسی، و... آورده شود. اين نمايش تصويری همچنين نشان‌دهنده مقدار تغييرات در بين تک تک مطالعات می‌باشد. نکته قابل توجه اين است که مقالات پژوهشی مختلف معمولاًً از نظر جزئيات طراحی با هم متفاوت هستند. برای مثال، مطالعات مختلف ممکن است برای انتخاب بيماران مورد مطالعه خود از معيارهای تشخيصی متفاوت و يا گروه‌های سنی مختلف استفاده نمايند. همچنين آنها ممکن است از نظر درمان تجويز شده (مقدار و زمان مصرف دارو) با هم متفاوت باشند. چنين تفاوت‌هايی ممکن است باعث پديدآمدن نتايج متفاوتی گردند. از همين رو، در اين مرحله، بايد اين گونه تفاوت‌ها شناسايی و از نظر مقدار تأثيری که از خود برجا گذاشته‌اند با هم مقايسه گردند. نتايج يکسانی که در شرايط بالينی مختلف رخ می‌دهد، نه فقط باعث تقويت نتيجه‌گيری می‌شوند، بلکه مبين اين نکته نيز خواهند بود که نتايج را می‌توان به محدوده وسيع‌تری نيز تعميم داد. پس از طی مرحله پيش‌گفت، اکنون وقت آن رسيده است که نتايج تمامی مطالعات پژوهشی با يکديگر ادغام شده تا به يک نتيجه کلی دست يافت. با اين وجود، در اين مرحله، ممکن است اين سؤال مطرح گردد که با مطالعاتی که از کيفيت بالايی برخوردار نمی‌باشند چه بايد کرد؟ از آن جايی که کنار گذاشتن آنها ممکن است به از دست دادن بخشی از اطلاعات منجر گردد، بنابراين، يک راه حل برای جبران اين مشکل استفاده از نظام وزن‌دهی (Weighting system) می‌باشد. در اين نظام وزن‌دهی مقالاتی که دارای کيفيت پايينی می‌باشند از وزن بسيار کمی برخوردار شده تا تأثير آنها بر روی نتيجه‌گيری نهايی خيلی کم باشد. راه حل ديگر استفاده از اين روش، تجزيه و تحليلی است که به اصطلاحً تجزيه و تحليل حساسيت (Sensitivity analysis) ناميده شده است. در اين روش، ابتدا با در نظر گرفتن تمامی مقالات موجود، نسبت به خلاصه کردن نتايج اقدام می‌گردد. در مرحله بعد، کليه مقالاتی که از پايين‌ترين کيفيت برخوردار بوده‌اند، حذف شده و تجزيه و تحليل‌ها تکرار می‌گردد. اين فرايند می‌تواند با افزايش آستانه کيفيت مقالات تکرار شود، به اين معنی که هر بار مقالات با کيفيت‌های بالاتری در تجزيه و تحليل‌ها وارد می‌شوند، انجام چنين تجزيه و تحليل‌هايی نشان می‌دهد که چقدر نتيجه نهايی يک مطالعه مروری تحت تأثير مقالات با کيفيت پايين می‌باشد. مهم‌ترين بانک اطلاعاتی ارائه‌دهنده فراتحليل‌ها فراتحليل‌ها از ترکيب نتايج مطالعات اوليه به دست می‌آيند، بنابراين، می‌توان آنها را به تفکيک برای مطالعات تجربی، نظير کارآزمايی‌ها، و مطالعات مشاهده‌ای، نظير مطالعات همگروهی، و يا مطالعات مورد- شاهدی انجام داد. اما از آنجايی که کارآزمايی تصادفی با گروه شاهد (Randomized controlled trial) کيفيت بالاتری نسبت به ساير انواع مطالعات دارند، انجام فراتحليل بر روی اين قبيل کارآزمايی‌ها از اهميت شايان توجهی برخوردار می‌باشد. در همين راستا، يکی از مهم‌ترين بانک‌های اطلاعاتی که به ارائه فراتحليل‌های انجام شده بر روی کارآزمايی‌های تصادفی با گروه شاهد می‌پردازد، بانک اطلاعاتی کوکران (Cochrane) با آدرس اينترنتی http://www.Cochrane.org می‌باشد. اسم اين بانک از روی نام آرچی کوکران (Archie Cochrane)، که يک اپيدميولوژيست اسکاتلندی بود، اقتباس گرديده است. نامبرده در سال 1972 ميلادی با چاپ کتابی به ضرورت کاربرد سريع‌تر نتايج پژوهش‌های به عمل آمده، بويژه کارآزمايی‌های تصادفی با گروه شاهد در علوم بهداشتی تأکيد نمود. از همين رو، و به خاطر فعاليت‌های بی‌وقفه اين اپيدميولوژيست، بانک همکاری کوکران در سال 1993 ميلادی به افتخار وی تأسيس گرديد. کتابخانه اين بانک به عنوان يکی از مهم‌ترين مراکز ارائه‌دهنده فراتحليل‌های تجربی قلمداد می‌گردد. اين کتابخانه، فصلنامه اطلاعاتی خود را به دو شکل اينترنتی و CD-ROM در اختيار علاقمندان قرار می‌دهد که در حال حاضر از طريق محيط Ovid در دانشگاه‌های علوم پزشکی قابل دسترسی است. 143 145 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-217&slc_lang=fa&sid=fa M Rezaeian محسن رضائيان 7000319475328460016901 Yes ‌ گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان