مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی IJME Medical Sciences http://www.ijme.ir 70 journal70 9359-1608 8892-1735 fa jalali 1381 8 1 gregorian 2002 11 1 2 2 online 1 fulltext

fa نيازهای آموزشی کارشناسان آموزش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: نيازسنجی با شناسايی نيازهای مهم، مبنايی برای تعيين اهداف و بستر مناسبی برای سازماندهی ساير عناصر مهم، حول نيازهای اولويت يافته فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر به منظور تعيين نيازهای آموزشی کارشناسان آموزش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سه زمينه مهارت (فنی تخصصی، ادارکی و انسانی) انجام شده است. روش‌ها: روش تحقيق از نوع توصيفی- پيمايش بوده، جامعه آماری شامل کارشناسان آموزش کل و دانشکده‌های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان (47 نفر) می‌باشد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسشنامه که با روايی محتوا و پايايی ضريب آلفای کرونباخ تأييد شده، داده‌های حاصل از پرسشنامه با استفاده از نرم افزار SPSS، به صورت فراوانی، ميانگين و آزمون‌های t، ANOVA و ضريب همبستگی پيرسون مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج: ميزان نياز آموزشی کارشناسان آموزش دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در زمينه مهارت‌های فنی- تخصصی، اداراکی و انسانی بيش از سطح متوسط بود. همچنين رابطه معنی‌داری بين رشته تحصيلی و سابقه خدمت و پست سازمانی کارشناسان با نيازهای آموزشی آنان وجود نداشت ولی بين سن و نياز به مهارت رابطه معکوس وجود داشت. بحث:کارشناسان آموزش در هر سه حيطه فنی- تخصصی، اداراکی و انسانی، نياز به دوره‌های آموزش مداوم دارند که اين ميان، بيش ازهمه در زمينه مهارت‌های فنی- تخصصی احساس نياز آموزشی می‌نمايند. پيشنهاد می‌شود به منظور ارتقای دانش و مهارت افراد شاغل در سازمان به اين نيازها توجه و دوره‌های آموزش لازم ارائه گردد. Introduction. Need assessment process acts as a foundation for defining goals and making a proper ground for organizing other important elements by identifying crucial needs and focusing on priorities. The present study was carried out to define the educational needs of education experts in Isfahan University of Medical Sciences in three fields of t technical, perceptual and humane skills. Methods. In this descriptive survey 47 education experts from education office and different schools in validity was confirmed by Content Validity and its reliability by Alpha-Cronbach. The data were analyzed by SPSS software using frequency distribution, mean, ANOVA, t-test and Pearson correlation coefficient. Results. The findings showed that the educational needs of education experts of Isfahan University of Medical sciences in the fields of technical, perceptual and humane skills were over the average level. Their most educational needs were in the fields of technical, humane and perceptual skills, respectively. There was no significant relationship between the course of study, work experience and organizational position, and their educational needs. There was an invert relationship between their age and their education. Conclusion. Education experts need education in all three fields of technical, perceptual and humane skills, among which technical field is needed more. It is recommended to consider these needs and provide the necessary education in order to promote the education experts’ knowledge and skills. نياز آموزشی، کارشناسان آموزش، نياز سنجی، نياز اداراکی، نياز انسانی، نياز فنی. Educational needs, Education experts, Need assessment, Conceptual need, Humane need, Technical need. 5 13 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-256&slc_lang=fa&sid=fa mahin Aminoroaya مهين امين الرعايا 700031947532846004302 Yes (کارشناس ارشد مديريت آموزشی)، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی – درمانی استان اصفهان mahammad hossein Yarmohammadian محمد حسين يارمحمديان 700031947532846004303 No ali reza Yousefy علی رضا يوسفی 700031947532846004304 No

fa بررسی نيازهای آموزشی دوران بلوغ در دانش آموزان پسر پژوهشی اصیل Original research article مقدمه. شرايط خاص دوران بلوغ و عدم توجه به نيازهای آموزشی اين دوران باعث می‌شود. نوجوان به عنوان يک نيروی کارآمد تربيت نشود. اين پژوهش به منظور تعيين نيازهای آموزشی دوران بلوغ و ارتباط آن با ويژگی‌های فردی انجام گرفت. روش‌ها: اين پژوهش يک مطالعه توصيفی- پيمايشی و از نوع مقطعی بوده که در آن 396 نفر از دانش‌آموزان شاغل به تحصيل در سال 1380 در مدارس پسرانه راهنمايی، متوسطه و پيش‌دانشگاهی به روش طبقه‌ای، خوشه‌ای و تصادفی سيستماتيک انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده که بخش اول آن مربوط به ويژگی‌های فردی و بخش بعدی آن به بررسی نيازهای آموزشی دوران بلوغ اختصاص داشت. تجزيه و تحليل داده‌ها به کمک نرم افزار آماری SPSS و آزمون ANOVA و ضريب همبستگی پيرسون صورت گرفت. نتايج: نيازهای آموزشی دوران بلوغ دانش‌آموزان پسر در مورد تغييرات جسمی – جنسی در 8/59 درصد، بهداشت جسمانی در 9/62 درصد، تغييرات عاطفی 6/59 درصد و بهداشت روانی 3/58 درصد در حد زيادی و خيلی زياد گزارش گرديد. بين سن و نيازهای آموزشی دوران بلوغ واحدها ارتباط آماری معکوس معنی‌داری مشاهده شد. بحث: آموزش اين امر طبيعی می‌تواند به عنوان يک اقدام اساسی در تعليم و تربيت نوجوانان مؤثر واقع شود. بنابراين، ارائه آموزش‌هايی در زمينه بلوغ برای جوانان دوره متوسطه و دبيرستان ضرورت دارد. Introduction: Due to the special conditions of adolescence period, it is ecessary to pay more attention to adolescents and their educational needs. This research was designed to determine adolescents' educational needs in regard to sexual and physical changes, physical health, emotional changes and mental health and also its relationship with demographic characteristics. Methods: This descriptive survey study was performed on 396 boy students aged between 13-19 in schools of Isfahan. They were selected by stratified and cluster random sampling methods. The data collecting tool was a questionnaire whose first section was for demographic characteristics and the next section investigated adolescents' educational needs. Data analysis was done by SPSS software and using ANOVA and Pear son correlation coefficient. Results: The participants' educational needs in the areas of sexual and physical changes (59.8%), physical heath (62.9%), emotional changes (59.6%) and mental health (58.3%) were in high and very high level. There was an adverse relationship between the participant's age and their educational needs in all areas except the area of physical health. Conclusion: The results of this study revealed the importance of proper education in this period. Therefore, providing education concerning adolescence is necessary for boys aged between 13-19. Key words : Adolescence, Educational needs, Students. Address:Boromand far Kh, School of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. Source: Iranain Journal of Medical Education 2002, 6: 15-19. نيازهای آموزشی، بلوغ ،دانش آموزان Adolescence, Educational needs, Students. 15 20 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-256&slc_lang=fa&sid=fa khadijeh Boromand far خديجه برومند فر 700031947532846004279 Yes گروه مامايی، دانشکده پرستاری و مامايی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استان اصفهان، اصفهان Mohammad reza Abedi محمدرضا عابدی 700031947532846004280 No Akbar Hasanzadeh اکبر حسن زاده 700031947532846004281 No

fa مقايسه تفکر انتقادی در دانشجويان سال اول و سال آخر کارشناسی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: مهارت‌های تفکر انتقادی برای رشته‌های علوم پزشکی لازم و ضروری است. اين مهارت‌ها بايد در آموزش‌های بالينی و در تمامی دوره‌های آموزش لحاظ گردد. بنابراين، اين مطالعه با هدف تعيين و مقايسه تفکر انتقادی در دانشجويان سال اول و سال آخر مقطع کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سال 1380 طرح ريزی گرديد. روش‌ها: اين مطالعه از نوع توصيفی- مقطعی است که تعداد 200 نفر از دانشجويان سال اول و سال آخر (به ترتيب 110 و 90 نفر) مقطع کارشناسی پيوسته روزانه دانشکده‌های پرستاری و مامايی (98 نفر)، بهداشت (30 نفر)، مديريت و اطلاع رسانی و پزشکی (45 نفر) و توان بخشی (27 نفر) دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر اساس نمونه‌گيری طبقه‌ای تصادفی انتخاب گرديدند. پرسشنامه تحقيق شامل دو بخش ويژگی واحدهای مورد پژوهش و سؤالات مربوط به وضعيت تفکر انتقادی (52 سؤال) توسط خود آنان تکميل گرديد و داده‌ها با نرم افزار SPSS و با آزمون‌های آماری آناليز واريانس، آزمون t و ضريب همبستگی پيرسون مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج: ميانگين نمره تفکر انتقادی دانشجويان سال اول در چهار دانشکده 9/19 و در دانشجويان سال آخر 6/21 بود. آزمون t بين نمره تفکر انتقادی دانشجويان سال اول با سال آخر تفاوت معنی‌‌داری را نشان داد. ضريب همبستگی اسپيرمن بين دقت در پاسخ گويی به سؤالات با ميانگين نمره تفکر انتقادی در سال آخری‌ها و آزمون آناليز واريانس بين محل سکونت خانواده دانشجو با ميانگين نمره تفکر انتقادی در سال اولی‌ها رابطه معنی‌داری را نشان داد. بحث: پايين بودن ميانگين نمره تفکر انتقادی از حد متوسط در هر چهار دانشکده بين دانشجويان سال اول با يکديگر و سال آخر با يکديگر. بيانگر آن است که فرايندهای آموزشی و يادگيری بايد به سمت افزايش و تقويت قوای تفکر و نقادی و موشکافی هر چه بيشتر سوق داده شود ولی يافته‌ها نشان داد که آموزش علوم پزشکی در دانشگاه علی‌رغم موانع موجود، بطور نسبی در افزايش اين نوع تفکر مؤثر بوده است. Introduction. Critical thinking skills are necessary/or different disciplines of medical sciences. These skills must be considered in clinical education curriculum. Therefore, this study was planned with the purpose to measure and compare critical thinking in reshman and senior B.S. students in Isfahan Medical University in 2002. Methods: This research was a descriptive cross- sectional study. The research samples consisted of 200 freshman and senior B.S. students from four Schools including: Health (30), Nursing and Midwifery (98), Management & Informatics (45) and Rehabilitation sciences (27). These were selected by stratified simple sampling method. The questionnaire consisted of two parts: demographic characteristics and Cornell Critical Thinking Test which was completed by the participants. The data were analyzed using ANOVA, t-test, Pearson correlation coefficient and by SPSS software. Results: The mean score of critical thinking for freshman and senior B.S. students was 19.9 and 21.6, respectively. T-test showed a significant difference between critical thinking scores of freshman and senior students. There was a significant relationship between the mean score of critical thinking and the accuracy in responding in senior students. A significant relationship was also found between the mean score of critical thinking and students'families place of residency in freshman students. Conclusion: The findings showed a low mean score of critical thinking for freshman and senior students in four schools. Therefore, it is recommended that learning and education processes should be reinforced. Also based on the research findings, it seems that medical education at the university, regardless of some difficulties has been successful in increasing critical thinking among students. Key words: Critical Thinking, Students, Medical Education Address: Hoseini A, School of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. Source: Iranian Journal of Medical Education 2002 6: 21-25. تفکر انتقادی، دانشجويان، آموزشی پزشکی Critical Thinking, Students, Medical Education 21 26 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-258&slc_lang=fa&sid=fa Abbas Hoseini سيدعباس حسينی 700031947532846004282 Yes گروه فن، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمان استان اصفهان، اصفهان Masoud Bahrami مسعود بهرامی 700031947532846004283 No

fa نقش آموزش بالينی مدرسان پرستاری: يک مطالعه کيفی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: آموزش بالينی رکن و قلب آموزش پرستاری است. به دليل شفاف نبودن ماهيت نقش بالينی مدرسان پرستاری، اين پژوهش با هدف درک نقش بالينی و نحوه ايفای ان توسط مدرسان پرستاری انجم گرديد. روش‌ها: اين مطالعه پژوهش کيفی از نوع گراندد تئوری(Grounded Theory) است. پانزده تن از مدرسان پرستاری با روش نمونه‌گيری نظری انتخاب گرديدند. برای گرداوری اطلاعات از مصاحبه نيمه سازمان بندی شده و برای تجزيه و تحليل داده ها از روش مقايسه دائم داده ها استفاده گرديد. نتايج:درون مايه های به دست آمده از اين مطالعه عبارتند از: روشنی نقش، هويت حرفه ای، استقلال حرفه ای و جور شدن يا همرنگی. بحث: به نظر می رسد ابهام در نقش و وابستگی حرفه ای باعث شده مردسان پرستاری در رسيدن به تسلط بر نقش موفق نباشند، بنابراين، آنان با کسب هويت جديد حرفه ای و استفاده از راهبردهای همرنگی(جور شدن) قصد دارند از تضادهای نقشی دروی جويند، حال آن که بسياری از اين راه کارها، آنان را از اهداف آموزش جدا می سازد. Introduction: Clinical Education is the essential part of nursing education. Because the nursing teachers' clinical role is not clearly defined, this study was designed to understand the clinical role and its process in nursing teachers. Methods: This was a qualitative research (Grounded Theory) in which 15 nursing teachers of five nursing schools participated based on theoretical sampling. The data were collected using a semi-structured interview. The data constant comparison was used for analysis. Results: Categories including role clarity, professional identity, professional autonomy and fitting in were proposed as the means of describing how the respondents approached their clinical role. Conclusion: Due to perceived role ambiguity and professional dependence, the nursing teachers have problems in achieving their role of mastery. They try to avoid these problems by making a new professional identity and fitting in strategies. Unfortunately, these strategies banish them from educational real goals. Key words: Nursing Teachers, Clinical Role, Role Clarity, Nursing Education Address: Zamanzadeh V, School of Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran Source: Iranian Journal of Medical Education 2002 6: 27-32. مدرسان پرستاری، نقش بالينی، شفافيت نقش، آموزش پرستاری Nursing Teachers, Clinical Role, Role Clarity, Nursing Education 27 33 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-3&slc_lang=fa&sid=fa Vahid Zamanzadeh وحيد زمان زاده 700031947532846004284 Yes گروه داخلی - جراحی، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استان آذربايجان غربی، تبريز zohreh Parsa Yekta زهره پارسايکتا 700031947532846004285 No Eskandar Fathi Azar اسکندر فتحی‌ آذر 700031947532846004286 No Leila Valizadeh ليلا ولی زاده 700031947532846004287 No

fa ميزان مشارکت اعضای هيات علمی در تصميم گيری مديران دانشکده های علوم پزشکی اصفهان از ديدگاه مديران و اعضای هيات علمی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: مشارکت اعضای هيأت علمی در تصميم‌گيری‌‌های مديران در طيف وسيع کاملاً مشارکتی تا کاملاً غيرمشارکتی امکان‌پذير است. بررسی چگونگی اين تصميم‌گيری‌ها می‌تواند تصوير روشنی از وضعيت موجود به منظور اصلاح آن به دست دهد. تعيين ميزان مشارکت اعضای هيأت علمی در تصميم‌گيری مديران دانشکده‌های علوم پزشکی از ديدگاه اعضا و مديران هدف اين مطالعه است. روش‌ها: اين پژوهش به صورت توصيفی، مقطعی يک مرحله‌ای، دو گروهی انجام شد. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتبی و از طريق پرسشنامه بود. تعداد 152 نفر اعضای هيأت علمی و 43 نفر مديران دانشکده‌های پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی، داروسازی، بهداشت، مديريت و توان‌بخشی در پژوهش شرکت نمودند. برای تجزيه و تحليل داده‌ها، ميانگين امتياز ميزان مشارکت در تصميم‌گيری در هفت رتبه از کاملاً شخصی تا کاملاً مشارکتی در نظر گرفته شد. اطلاعات با استفاده از آزمون‌های t و نرم‌ افزار SPSS تجزيه و تحليل شد. نتايج: يافته‌های پژوهش مؤيد آن است که سبک تصميم‌گيری مديران در دانشکده‌های مختلف مشارکتی شخصی بوده و هيچ يک از دانشکده‌ها حداقل مشارکت مطلوب، يعنی ميانگين امتياز 5 را کسب ننموده‌اند گرچه اعضای هيأت علمی بيش از خود مديران فرايند تصميم‌گيری را مشارکتی دانسته‌اند ولی تفاوت معنی‌دار نبود. بحث: فرايند تصميم‌گيری به صورت مشارکتی موضوع با اهميتی است که می‌تواند به رشد خلاقيت‌ها، توسعه و بهبود کارآيی و اثربخشی و نيز رضايت شغلی و ارتقای انگيزه‌ها منجر گردد. با توجه به نتايج پژوهش توسعه فرهنگ مشارکت در نظام آموزشی علوم پزشکی پيشنهاد می‌گردد Introduction: The faculty members' participation in the decisions made by administrators lies on a continuum with two extremes of thorough participation to no participation. A study on the process of these decision makings can illuminate the present situation in order to improve the participation status. The purpose of this study was to determine the mean of faculty members' participation rate in the decisions made by administrators of the schools of Isfahan Medical University. Methods: This descriptive cross- sectional research was carried out using a questionnaire as a data ollecting tool. 152 faculty members and 43 administrators of the schools of medicine, nursing, pharmacy, health, management and rehabilitation formed the participants in this study. The data were analyzed by SPSS software using t-test andANOVA. The mean of the participation rate was calculated using seven scales which ranged from completely personal to completely participatory. Results: The style of decision making in different schools was personal- participatory. None of the schools obtained the mean score of five which indicated the optimum participation rate. The faculty members believed in decision making as a participatory process more than the administrators but the difference was not significant. Conclusion: Decision making in the form of participation is an important issue which can lead to creativity enhancement, development, efficacy and usefulness as well as job satisfaction and motivation. Expansion of participation in educational system of medical universities is recommended مديريت، مشارکت، تصميم گيری، هيات علمی دانشکده های علوم پزشکی Management, Participation, Decision making. Faculty members 35 42 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-2&slc_lang=fa&sid=fa shayesteh Salehi شايسته صالحی 700031947532846004288 Yes گروه بهداشت، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی استان اصفهان، اصفهان Saeed Pahlevanzdeh سعيد پهلوان زاده 700031947532846004289 No hayedeh jarahi هايده جراحی 700031947532846004290 No

en تأثير آموزش پرستاری بهداشت جامعه در پيشگيری از بروز حوادث ناشی از کار پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: حوادث کار همه ساله ده‌ها ميليون کارگر را به کام مرگ کشانده يا دچار از کار افتادگی می‌کند. پرستاران که محور اساسی فعاليت آنان ارتقای سطح سلامتی جامعه است. برای پيشگيری از اين گونه حوادث در جامعه، به ايفای نقش‌های مهمی می‌پردازند. يکی از نقش‌های حساس پرستاران بهداشت جامعه، آموزش پيشگيری از حوادث ناشی از کار است. از آنجا که بسياری از اين حوادث با آموزش، نظارت، مشاوره، تغيير امکانات، تشويق و تنبيه و بکارگيری افراد متخصص قابل پيشگيری‌اند، اين مطالعه با هدف بررسی تأثير آموزش در پيشگير از حوادث در محيط‌های صنعتی انجام يافته است. روش‌ها: اين پژوهش مطالعه‌ای است پيش تجربی (pre-experimental) با طرح يک گروهی دو مرحله‌ای که تعداد 150 نفر کارگران کارخانه نساجی، حجم نمونه مطالعه را تشکيل می‌دادند. اطلاعات به وسيله برگه‌های مخصوص برای حوادث جمع‌آوری شد. پژوهشگران پس از آموزش کارگران با روش مداخلات پرستاری با جمع‌آوری اطلاعات و تجزيه و تحليل آماری ميزان تأثير آموزش را مورد بررسی قرار داده‌اند. نتايج: اطلاعات به دست آمده نشان داد که ميزان کل حوادث ناشی از کار در اين مطالعه پس از انجام مداخلات آموزش از 6/206 در هزار به مدت 6 ماه، به 3/93 در هزار کاهش يافته و که از نظر آماری تفاوت معنی‌داری نبود. بحث: ايفای نقش آموزشی پرستاران بهداشت در صنعت می‌تواند در کاهش حوادث ناشی از کار در کارخانه‌های نساجی مؤثر باشد. توجه برنامه‌ريزان و مدرسان به آموزش اين نقش در برنامه آموزشی پرستاران و کوشش در جهت بکارگيری فارغ‌التحصيلان در محيط صنايع برای ارتقای سطح سلامت جامعه صنعتی کشور می‌تواند شرايط موجود را بهبود بخشد Introduction: Each year millions of workers throughout the world involve in occupational accidents resulting in their disability or death. The nurses, whose main task is promoting the health of the society, play an important role in preventing these kinds of accidents. Nurses are needed in industrial environment as a member of health team to prevent occupational accidents. Since most of these accidents are preventable by well education, supervision, counseling, change of facilities, firmer occupational regulations in occupational circumstances, encouragement and punishment and hiring expert employees, this study was designed to investigate the role of nurses' education in preventing occupational accidents in industrial environment. Methods: This was a pre-experimental study with a one group, two stage design.150 workers from Shahid Modares textile factory in Kashmar were selected as the sample of this study. The data were collected by special accident forms.The researchers investigated the effect of education by using interventional methods and educating the workers, and by collecting the data before and after the intervention. Then the results were statistically analyzed. Results: The findings showed a decrease in occupational accidents rate after the intervention from 206.6 per thousand to 93.3 per thousand in a period of six months, which was statistically significant. Conclusion: The interventional role of community health nurses in industry was effective in decreasing occupational accidents in the textile factory. It is recommended to consider this role in educational programs of nurses and employ nursing graduates in industrial environment in order to improve the present condition and promote the health of the society. پرستار بهداشت جامعه، پيشگيری، حوادث، کارگران. Community health nurse. Prevention, Accidents, Workers. 43 47 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-258&slc_lang=en&sid=fa heidar ali abedi حيدرعلی عابدی 700031947532846004291 Yes (استاديار)، گروه بهداشت، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی استان اصفهان، اصفهانe majid rezazadeh مجيد رضا زاده 700031947532846004292 No shahla dabirzadeh شهلا دبيرزاده 700031947532846004293 No

en ارزيابی تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايی پژوهشی اصیل Original research article مقدمه: تصميم‌گيری بالينی از سری تصميم‌گيری مهارتی است که در ارتباط با وضعيت بيمار انجام می‌شود. ارزيابی کيفيت و نيز آموزش تصميم‌گيری بالينی پرسنل بهداشتی می‌باشند. الگوی اداره مشکل بيمار PMP(Patient Management Prolem ) از جمله روش‌های ارزيابی تصميم‌گيری بالينی است. اين پژوهش با هدف ارزيابی تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايی با استفاده از PMP رايانه‌ای انجام گرفته است. روش‌ها: در يک مطالعه پيمايشی، کليه دانشجويان سال آخر کارشناسی مامايی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ايران و شهيد بهشتی که کليه واحدهای خود را گذرانده‌اند به صورت سرشماری (40=N) مورد مطالعه قرار گرفتند. پرسشنامه PMP رايانه‌ای شامل 9 مورد بيمار فرضی در ارتباط با مراقبت قبل از بارداری طراحی شده در يک نرم‌افزار رايانه‌ای توسط دانشجويان تکميل شد. نتايج حاصل از اين داده‌ها با استفاده از آمار توصيفی و رگرسيون چندگانه با نرم‌افزار آماری SPSS آناليز گرديد. نتايج: به طور کلی ميانگين نمره کسب شده توسط دانشجويان مورد پژوهش از 100 نمره کل، 01/7±62/35 بود و اکثريت واحدهای مورد پژوهش در سطح متوسط تصميم‌گيری بالينی قرار داشتند. ميانگين نمره کسب شده دانشجويان در ارزيابی خطر 14/9±17/40، آموزش و مشاوره 23/10±87/31 و و در مداخله 77/13±42/31 بود و اکثريت واحدها در اين سه حيطه نيز در سطح متوسط تصميم‌گيری بالينی قرار داشتند. بحث: از آنجا که تصميم‌گيری بالينی عامل مهمی در ارائه بهتر خدمات توسط پرسنل بهداشتی (وهمچنين دانشجويان مامايی) می‌باشد که امکان آموزش و ارزيابی آن با استفاده از PMP ميسر است، بنابراين، توجه به آموزش دقيقتر آن در برنامه‌های آموزشی ضروری به نظر می‌رسد. ارزيابی تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايي نفيسه‌السادات نکويی، مينو پاک گوهر، زهره خاکباران، محمود محمودی چکيده مقدمه: تصميم‌گيری بالينی از سری تصميم‌گيری مهارتی است که در ارتباط با وضعيت بيمار انجام می‌شود. ارزيابی کيفيت و نيز آموزش تصميم‌گيری بالينی پرسنل بهداشتی می‌باشند. الگوی اداره مشکل بيمار PMP(Patient Management Prolem ) از جمله روش‌های ارزيابی تصميم‌گيری بالينی است. اين پژوهش با هدف ارزيابی تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايی با استفاده از PMP رايانه‌ای انجام گرفته است. روش‌ها: در يک مطالعه پيمايشی، کليه دانشجويان سال آخر کارشناسی مامايی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ايران و شهيد بهشتی که کليه واحدهای خود را گذرانده‌اند به صورت سرشماری (40=N) مورد مطالعه قرار گرفتند. پرسشنامه PMP رايانه‌ای شامل 9 مورد بيمار فرضی در ارتباط با مراقبت قبل از بارداری طراحی شده در يک نرم‌افزار رايانه‌ای توسط دانشجويان تکميل شد. نتايج حاصل از اين داده‌ها با استفاده از آمار توصيفی و رگرسيون چندگانه با نرم‌افزار آماری SPSS آناليز گرديد. نتايج: به طور کلی ميانگين نمره کسب شده توسط دانشجويان مورد پژوهش از 100 نمره کل، 01/7±62/35 بود و اکثريت واحدهای مورد پژوهش در سطح متوسط تصميم‌گيری بالينی قرار داشتند. ميانگين نمره کسب شده دانشجويان در ارزيابی خطر 14/9±17/40، آموزش و مشاوره 23/10±87/31 و نفيسه السادات نکوئی (مربی)، گروه مامايی دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی استان اصفهان، اصفهان e-mail:nekuei@nm.mut.ac.ir و در مداخله 77/13±42/31 بود و اکثريت واحدها در اين سه حيطه نيز در سطح متوسط تصميم‌گيری بالينی قرار داشتند. بحث: از آنجا که تصميم‌گيری بالينی عامل مهمی در ارائه بهتر خدمات توسط پرسنل بهداشتی (وهمچنين دانشجويان مامايی) می‌باشد که امکان آموزش و ارزيابی آن با استفاده از PMP ميسر است، بنابراين، توجه به آموزش دقيقتر آن در برنامه‌های آموزشی ضروری به نظر می‌رسد. واژه‌های کليدی: تصميم‌گيری کلينيکی، دانشجويان مامايی، اداره مشکل بيمار، ارزشيابی. مقدمه تصميم‌گيری بالينی يک جزو اصلی عملکرد بالينی است (1). و در واقع اساس کار برای بيمار و شاخصی برای قضاوت ماهرانه می‌باشد. اين عملکرد يک مرحله شناختی برای حل مشکلات بالينی است. در واقع تصميم‌گيری بالينی را می‌توان تصميم‌گيری در مورد مداخلات و راه‌هايی دانست که به بيمار کمک می‌کند تا از شرايط فعلی به شرايط مطلوب نهايی انتقال يابد(2). با توجه به افزايش روز افزون هزينه مراقبت بهداشتی، امروز جوامع در کنار توجه به بيمار، به جنبه‌هايی اقتصادی توجه بيشتری می‌کنند. تصميم‌گيری‌های درست می‌تواند به کاهش هزينه و پيشرفت بيشتر درمان کمک کند. باعث تسهيل و افزايش استفاده درست از منابع انسانی و مواد شده و بهبود کيفيت مراقبت را به همراه داشته باشد (3). محيط بالين دارای ويژگی‌های منحصر به فرد و از بسياری جهان با ساير محيط‌ها تفاوت دارد. بنابراين، عملکرد کارکنان در اين محيط از اهميت ويژه‌ای برخوردار می‌باشد. در محيط بالين لازم است هر فردی تصميم بالينی درستی اتخاذ نمايد. اين تصميم درست در موارد خطرناک نقش و اهميت خود را بيشتر نشان می‌دهد و در اين حالت، عدم تصميم‌گيری درست و به موقع می‌تواند مراحل درمان و مراقبت را طولانی و با مشکل مواجه سازد (4).يک متخصص بالينی بايد تصميم بگيرد که چه اطلاعاتی را جمع آوری کند؟ اطلاعات را چگونه تفسير کرده و مداخله درست انجام دهد؟ و نهايتاً سرانجام کار را ارزيابی نمايد (1). با توجه به مطالب ارائه شده پيرامون اهميت تصميم‌گيری بالينی، لزوم کيفيت آن در پرسنل بهداشتی برای ارائه بهتر خدمات بالينی توسط آنها احساس می‌شود. امروزه در سيستم ارزيابی از روش‌های مختلف استفاده می‌گردد. از جمله اين روش‌ها الگوی اداره مشکل بيمار PMP(Patient Management Problem) است که به صورت‌های مختلف رايانه‌ای و کتبی ارائه می‌گردد. PMP از سال 1980 به عنوان روشی برای ارزيابی صلاحيت بالينی دانشجويان و فارغ التحصيلان به کار رفته است (5). PMP اولين بار در آمريکا برای امتحان بورد کالج پزشکان آمريکا استفاده شد. اين امتحان يک روش قابل استفاده برای ارزيابی تصميم‌گيری در موقعيت‌های مختلف پزشکی و بالينی می‌باشد و گاهی به عنوان يک الگوی شبيه سازی از آن استفاده می‌گردد که ابزار مناسبی در آموزش دانشجويان علوم پزشکی است. با استفاده از CPMP(Computerized PMP) بسياری از اشکالات PMP برطرف شده است. CPMP برای آموزش و ارزيابی بالينی به راحتی استفاده می‌شود (6). يک PMP معمولاً با يک عبارت بالينی در ارتباط با مشکل موجود يک بيمار، همراه با خلاصه‌ای از شرح حال و اطلاعات مربوط به معاينه بيمار شروع می‌شود. بعد از آن چند مرحله در ادامه به صورت پی در پی مطرح می‌گردد و در هر مرحله از دانشجو خواسته می‌شود در مورد اداره و ارزيابی بيمار تصميم بگيرد. وی بايد تصميمی را که به نظر او مناسب شرايط بيمار است، اخذ نمايد. بعد از اينکه تصميم گرفته شد، اطلاعات مخفی بيشتری مشخص می‌شود که نتيجه تصميم گرفته شده را نشان می‌دهد. در مرحله بعد، دانشجو بر اساس اطلاعات به دست آمده، تصميم‌ بعدی را خواهد گرفت. فرايند برنامه ريزی PMP به صورت زير می‌باشد: - اطلاعات در باره بيمار و مشکل وي - تصميم‌گيری در مورد مشکل توسط دانشجو - ارائه بازخورد به پاسخ ارائه شده - پايان مشکل اين مراحل تصميم‌گيری، ارائه بازخورد و اطلاعات بعدی تا چند مرحله تکرار خواهد شد(7). CPMP با توصيف يک مورد بالينی شامل: سن بيمار، شرايط قبلی وی، علائم و نتايج بالينی در قالب يک نرم افزار رايانه‌ای شروع می‌شود و يک سری نکات مهم برای اخذ تصميم داوطلب، ارائه می‌دهد. پس از تصميم‌گيری داوطلب بازخورد از طريق سيستم رايانه‌ای به وی داده می‌شود و به دنبال آن، داوطلب تصميم‌گيری ‌های خود را در PMP ادامه می‌دهد. اين مدل به صورت دقيقی مراحل تصميم‌گيری را که در عملکرد بالينی لازم است در قالب يک برنامه رايانه‌ای به صورت تعامل بين کاربر و رايانه منعکس می‌کند (4،6،7). در يک تقسيم بندی PMP به دو نوع خطی و شاخه‌ای تقسيم می‌شود. در نوع خطی، سؤالی به فرد ارائه می‌شود که شامل چند قسمت است: در ابتدا اطلاعاتی در باره بيمار به وی ارائه می‌گردد و سؤالی پرسيده می‌شود. امتحان دهنده بايد پاسخ سؤال را به صورت تشريحی و يا انتخاب گزينه بيان کند در مرحله بعد، به وی بازخورد ارائه می‌شود و قسمت بعد همين سؤال مطرح می‌گردد و تا چند مرحله اين سير ادامه می‌يابد. در هر مرحله، فرد بايد تصميم مناسب بگيرد. در نوع شاخه‌ای در هر مرحله بر حسب پاسخ فرد به سؤال، قسمت متفاوتی در مقابل وی گشوده می‌شود و مسير جديدی برای تصميم‌گيری او مشخص می‌گردد (4،6،7). دانشجويان مامايی به عنوان نيروهايی که به زودی وارد سيستم ارائه خدمات بهداشتی- درمانی می‌شوند، لازم است از قدرت تصميم‌گيری بالينی بالايی برخوردار باشند. ارزيابی قدرت تصميم‌گيری آنها می‌تواند برنامه‌ريزی بهتر سيستم آموزش را به‌همراه داشته باشد. دراين مطالعه از ميان مطالب مهم و قابل توجه درمامايی، مسأله مراقبت قبل از بارداری انتخاب‌ شده ووضعيت تصميم‌گيری‌‌‌بالينی دانشجويان مامايی درارتباط با آن مورد بررسی قرارگرفته است. هدف از اين مطالعه تعيين وضعيت تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايی با استفاده از CPMP است. منظور از مهارت تصميم‌گيری بالينی در اين پژوهش، انتخاب روش ارزيابی، آموزش و مشاوره و مداخله مناسب برای ارائه مراقبت‌های قبل از بارداری برای کليه خانم‌های سن باروری می‌باشد که به وسيله پرسشنامه به روش CPMP رايانه‌ای بر اساس ميزان پاسخ‌های صحيح و مقياس خوب، متوسط و ضعيف اندازه‌گيری شده است. روش‌ها اين پژوهش يک مطالعه پيمايشی- مقطعی، تک گروهی و يک مرحله‌ای بود که از مهر تا آذر ماه سال 1381 در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، شهيد بهشتی و ايران به صورت سرشماری انجام شده است (40=N). معيار ورود به مطالعه، دانشجويان سال آخر کارشناسی مامايی بود که واحدهای تئوری و کارآموزی اختصاصی خود را گذرانده بودند و معيار خروج از مطالعه، دانشجويان انتقالی يا مهمان از دانشگاه‌های ديگر، دارای سابقه کار دانشجويی مراقبت قبل از بارداری، دانشجويان کارشناسی ناپيوسته مامايی و دارای تجربه شخصی دوران بارداری بود است. ابزار گردآوری داده‌ها در اين مطالعه، پرسشنامه CPMP خطی شامل 9 مورد (Case) بيمار فرضی بود. اين موارد شامل ابتلا به بيماری قلبی، ابتلا به ديابت، سابقه صرع، ابتلا به آسم، ابتلا به فشار خون مزمن، ابتلا به عفونت ادراری، سابقه تولد نوزاد مبتلا به نقص لوله عصبی، سابقه تماس با فرد مبتلا به سرخچه و وجود سابقه ناسازگاری خونی بين مادر و نوزاد بود. بيماران فرضی به صورت مراجعه کننده برای مراقبت قبل از بارداری و شامل گروه‌های پرخطر حاملگی و نيازمند مراقبت ويژه بودند. هر مورد شامل ساقه و 4 زير سؤال است که هر زير سؤال دارای يک نمره بود. بنابراين، هر مورد کلاً 4 نمره پرسشنامه را به خود اختصاص می‌داد. در ساقه، هر مورد اطلاعاتی مربوط به شرح حال و معاينه فيزيکی مراجعه کننده ارائه شده بود. در هر سؤال، پرسش‌هايی در ارتباط با تصميم‌گيری در مورد مراجعه کننده فوق مطرح می‌شد. اين چهار زير سؤال به يکديگر مرتبط بودند. برای پاسخگويی بايد دانشجو در کنار رايانه قرار می‌گرفت. پس از باز شدن برنامه، يک سری راهنمايی برای تکميل پاسخ‌ها به دانشجو ارائه می‌شد و سپس اولين مورد قسمت اصلی پرسشنامه آغاز می‌گرديد. مشخصه اين سؤالات به گونه‌ای بود که در هر مورد بعد از اينکه کاربر يک زير سؤال را پاسخ می‌داد، بازخوردی به وی ارائه می‌شد که شامل پاسخ ارائه شده توسط وی و پاسخ صحيح سؤال بود. بعد از ارائه اين بازخورد، ديگر کاربر قادر به تغيير پاسخ داده شده خود نبود. بعد از اين مرحله، زير سؤال «ب» همين مورد بر روی صفحه نمايشگر ظاهر شده و تا زير سؤال «د» و ارائه بازخورد برنامه، مورد بعدی شروع شده و به همين نحو 9 مورد با تعامل بين کاربر و رايانه ادامه می‌يافت. برای انجام نمونه‌گيری، دانشجويان هر يک در کنار يک رايانه شخصی قرار گرفتند و به آنها يک کد تعلق گرفت. با ارائه توضيحات و راهنمايی‌های لازم، هر يک از آنها وارد برنامه PMP شده و به تکميل سؤالات پرداختند. بر اساس مطالعه مقدماتی، 60 دقيقه زمان برای تکميل اين پرسشنامه تعيين شد. در جريان تکميل پرسشنامه در صورت نياز راهنمايی‌های لازم توسط کارشناس رايانه حاضر در محل در جهت کار با نرم‌افزار مورد نظر ارائه شد. در نهايت، سؤالات پرسشنامه CPMP يک بار به صورت کلی و بار ديگر به صورت تقسيم‌بندی سؤالات در سه حيطه مربوط به مراقبت قبل از بارداری يعنی ارزيابی عوامل خطر، آموزش و مشاوره و مداخله مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به اينکه هر مورد دارای 4 گزينه بود. از 36 گزينه کلی موجود، 17 مورد در حيطه ارزيابی عوامل خطر، 12 مورد آموزش و مشاوره و 7 مورد در مداخله قرار گرفتند. برای نمره‌گذاری اين پرسشنامه از سيستم متداول در نمره‌گذاری PMP استفاده شد. به اين صورت که به مواردی که بيان آنها مهم و ضروری است، 1+ مواردی که بيان آنها مهم و ضروری است، 1+ و به مواردی که مفيد نبوده و ضروری نيز برای بيمار ندارد، صفر تعلق گرفته است. نمرات کمتر از تفاضل ميانگين و انحراف معيار به عنوان ضعيف، نمرات در فاصله يک انحراف معيار از ميانگين به عنوان متوسط و نمرات بيش از جمع ميانگين و انحراف معيار به عنوان خوب در نظرگرفته شده‌اند. برای تأييد روايی پرسشنامه از روش اعتبار محتوی و اعتبار صوری و برای تأييد پايايی آن از روش آزمون مجدد (Test re test) و انجام يک مطالعه مقدماتی استفاده شد که ضريب همبستگی 8/92درصد برای پرسشنامه به‌دست آمد. آناليز آماری اطلاعات با استفاده از روش‌های آمار و توصيفی و نيز رگرسيون چندگانه و نرم‌افزار آماری SPSS انجام شد. نتايج طيف سنی دانشجويان مورد مطالعه 24-21 سال بود و اکثريت آنها در سن 22 سال قرار داشتند (50درصد). از مجموع 40 نفر نمونه مطالعه، اکثريت آنها (70درصد) مجرد و به ترتيب از سه دانشگاه علوم پزشکی ايران، تهران و شهيد بهشتی 45 درصد، 5/32 درصد و 5/22 درصد بودند. ميانگين نمره کسب شده در هر سؤال تصميم‌گری به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفت. در کل سؤالات، بيشترين نمره کسب شده (66/1) از کل 4 نمره، مربوط به موضوع «تصميم‌گيری در ارتباط با بيمار قلبی کلاس II با سابقه تعويض دريچه ميترال که مايل به حاملگی است» و کمترين نمره کسب شده (16/1) از کل 4 نمره، مربوط به موضوعات «مشاوره قبل از بارداری برای خانم مبتلا به صرع» و «مراقبت قبل از بارداری برای خانم دارای فرزند مبتلا به نقص لوله عصبي» بود. سؤالات مربوط به مهارت تصميم‌گيری بالينی بر اساس سه حيطه موجود در مراقبت قبل از بارداری (ارزيابی عوامل خطر، آموزش و مشاوره و مداخله) به سه دسته تقسيم شدند. ميانگين نمره تصميم‌گيری بالينی واحدهای مورد پژوهش در زمينه ارزيابی عوامل خطر 14/9±17/40 بود و اکثريت افراد در سطح متوسط تصميم‌گيری قرار داشتند. نمره تصميم‌گيری بالينی در حيطه آموزش و مشاوره 22/10±87/31 بود و اکثريت افراد در سطح متوسط تصميم‌گيری قرار داشتند. در حيطه مداخله نمره تصميم‌گيری 77/13±42/31 بود و اکثريت واحدها در اين زمينه نيز در سطح متوسط تصميم‌گيری قرار داشتند. نمره مهارت تصميم‌گيری بالينی در کل مراقبت‌های قبل از بارداری 01/7±62/35 بود و به صورت کلی نيز اکثريت واحدها در سطح متوسط تصميم‌گيری قرار داشتند. سطوح مهارت تصميم‌گيری بالينی دانشجويان مامايی در جدول يک ارائه گرديده است. با توجه به اينکه نمرات در مقياس 100 محاسبه شده است، نتايج نشان داد که ميانگين به دست آمده در هر يک از سه حيطه و به صورت کلی از نظر تصميم‌گيری بالينی کمتر از 50 درصد کل نمره است. جدول 1. مهارت تصميم‌گيری بالينی در مراقبت قبل از بارداري سطح تصميم‌گيری باليني ارزيابی عوامل خطر آموزش و مشاوره مداخله کل مراقبت قبل از بارداري ضعيف 5/17% 20% 15% 5/17% متوسط 65% 70% 70% 5/67% خوب 5/17% 15% 15% 15% برای شناسايی سهم هر حيطه تصميم‌گيری در مقدار کل تصميم‌گيری، با استفاده از مدل رگرسيون، آزمودنی بين مهارت تصميم‌گيری کلی و مهارت تصميم‌گيری در سه حيطه ارزيابی عوامل خطر، آموزش ومشاوره و مداخله انجام شد. نتيجه اين مدل به صورت زير بود: در اين معادله خط مهارت تصميم‌گيری در ارزيابی عوامل خطر، x2 مهارت تصميم‌گيری در آموزش و مشاوره و x3 مهارت تصميم‌گيری در مداخله و y مهارت تصميم‌گيری در کل مراقبت‌های قبل از بارداری است. طبق اين معادله خطی تقريباً 41 درصد از کل تصميم‌گيری به دست آمده مربوط به تصميم‌گيری در ارزيابی عوامل خطر، 33درصد مربوط به آموزش و مشاوره و 25 درصد مربوط به مداخله است. بحث تصميم‌گيری بالينی عامل مهمی در ارائه خدمات به بيمار می‌باشد و آن را می‌توان پايه‌ای برای نحوه استفاده يک متخصص از اطلاعات و تجربيات قبلی خود برای بررسی و نتيجه‌گيری در موارد جديد دانست. مواردی وجود دارد که تشخيص افتراقی مهم و مشکل است و در اين حالت عدم تصميم‌گيری درست و به موقع می‌تواند مراحل درمان و مراقبت را طولانی و با مشکل مواجه سازد (4). تصميم‌گيری بالينی در مامايی نيز به عنوان يکی از شاخه‌های مهم علوم پزشکی قابل توجه است. نتايج اين مطالعه نشان داد که نمره کسب شده توسط واحدهای مورد پژوهش در هر سؤال کمتر از 50 درصد کل نمره آن سؤال می‌باشد. (کل نمره 4 و حداکثر نمره کسب شده توسط واحدها 66/1 بوده است)، بنابراين، ضعف در پاسخ به کليه سؤالات احساس می‌شود. البته اين ضعف در موارد مربوط به مراقبت قبل از بارداری بيشتر بود. در تقسيم بندی واحدها به سه سطح خوب، متوسط و ضعيف در سه حيطه مربوط به موضوع مورد بررسی و نيز به صورت کلی، اکثريت واحدها در سطح متوسط قرار داشتند. در اين زمينه در مطالعه‌ای که بر روی دستياران داخلی و دستياران خانواده در ارتباط با بررسی مهارت ارزيابی بالينی آنها در مراقبت قبل از بارداری انجام گرفته، به اين نتيجه رسيده‌اند که از مقياس کلی 14، ميانگين نمره دستياران داخلی 6 و دستياران خانواده 7 بوده است. اطلاعات مطالعه آنها نشان داده که مقياس مهارت ارزيابی بالينی هر دو گروه در ارتباط با موضوع فوق پايين بوده است (8). توجه به معادله خط رگرسيون تصميم‌گيری نشان می‌دهد که سطح بيشتری از تصميم‌گيری کلی مربوط به تصميم‌گيری در آموزش و مشاوره و مداخله بود و بنابراين، برای تقويت مهارت تصميم‌گيری در مراقبت قبل از بارداری در مرحله اول بايد تصميم‌گيری در ارزيابی عوامل خطر را افزايش دهيم و در مرحله بعد تصميم‌گيری در آموزش و مشاوره و مداخله مد نظر قرار گيرد، وجود ضريب مثبت نشان دهنده ارتباط مثبت اين سه حيطه با کل تصميم‌گيری است. با توجه به اينکه در مطالعه حاضر دانشجويان مورد مطالعه در سال آخر دوره تحصيلی خود به سر برده و واحدهای تئوری و قسمت اعظم واحدهای عملی خود را گذرانده‌اند، انتظار می‌رفت که از قدرت تصميم‌گيری بالايی برخوردار باشند در حالی که نتايج اين مطالعه اين مسأله را تأييد نمی‌کند. علی‌رغم اينکه درصد بالايی از واحدهای ارائه شده به دانشجويان علوم پزشکی به صورت عملی و بالينی است، اما به دلايل مختلف صرف ارائه اين واحدها نمی‌تواند تصميم‌گيری بالينی را در آنها افزايش دهد. در صورتی که آموزش کلاسيک عمدتاً بر پايه دروس نظری باشد و توجه لازم به آموخته‌های عملی دانشجويان نشود، می‌تواند باعث ضعف قدرت تصميم‌گيری شود. ممکن است علت پايين بودن نمره تصميم‌گيری بالينی واحدهای پژوهش ناتوانی در بکارگيری بالينی اطلاعات علمی باشد. از طرف ديگر، اين احتمال وحود دارد که دانشجويان به دليل اضطراب، عدم تمرکز و نگرانی از آسيب به بيمار در محيط بالين، قدرت تصميم‌گيری درستی نسبت به مددجويان پيدا نکنند. از اين جهت، استفاده از روش‌هايی همچون: OSCE(Objective Structured Clinical Exam)، PMP و شيبه سازی (Simulation) به دليل اينکه عوامل مخدوش کننده فوق حذف می‌شوند، می‌تواند در افزايش مهارت تصميم‌گيری بالينی و آمادگی دانشجويان در برخورد با مددجويان در محيط بالينی واقعی مؤثر باشد. با توجه به اينکه طبق نتايج اين مطالعه ميزان تصميم‌گيری بالينی عده کمی از دانشجويان در سطح خوب قرار داشت، لازم است در ارتباط با ريشه‌يابی علل آن توجه بيشتری مبذول شود و برنامه‌ريزان آموزشی کشور با دقت بيشتر به ريشه‌يابی اين مسأله بپردازند زيرا مهارت تصميم‌گيری بالينی عامل مهمی در ارزيابی بيمار است و دانشجو به عنوان نيرويی که به زودی مسؤوليت اداره سيستم بهداشتی- درمانی را به عهده می‌گيرد، بايد در دوران دانشجويی اين قدرت ومهارت را در حد مناسب و خوب به دست آورد. پيشنهاد می‌شود مسؤولين آموزشی دانشگاه‌ها به آموزش موارد مختلف تصميم‌گير بالينی و موارد مشابه آن در آموزش بالينی دانشجويان توجه بيشتری نموده و با ارائه راه‌حل‌های مناسب و استفاده از شيوه‌های نوين آموزش و تکنولوژی جديد در جهت ارتقای سطح آموزش دانشجويان گروه پزشکی و در نتيجه ارتقای سطح ارائه خدمات بهداشتی- درمانی بکوشند. از طرف ديگر، دانشجويان نيز لازم است با دقت و تأمل بيشتری دروس را به صورت کاربردی آموخته و بيشتر به تقويت مهارت تصميم‌گيری بالينی در خود و نيز کاربرد بيشتر رايانه در آموزش بپردازند. تصميم‌گيری بالينی عامل مهمی در ارائه خدمات بهداشتی- درمانی می‌باشد، بنابراين، لازم است که آموزش آن در رأس برنامه‌های آموزش پزشکی قرار گيرد. و می‌توان PMP به عنوان يک روش مناسب برای آموزش و ارزيابی تصميم‌گيری بالينی استفاده نمود و برای افزايش کاربرد آن در سيستم آموزش پزشکی توجه لازم مبذول کرد. قدرداني از معاونت پژوهشی دانشکده‌های پرستاری و مامايی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ايران و شهيد بهشتی برای مجوز نمونه‌گيری، مسؤولين واحدهای رايانه دانشکده‌های پرستاری و مامايی تهران و شهيد بهشتی و مسؤولين بيمارستان‌های وابسته به سه دانشگاه مورد مطالعه برای همکاری در نمونه‌گيری و نيز مسؤولين محترم مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برای همکاری در تهيه پرسشنامه صميمانه تشکر و قدردانی می‌شود. منابع 1- Tracy K, Bucknall BN. Critical care nurses decision making activities in the natural clinical setting. J Clin Nurs 2000 9(1):25. 2- Huber D. Leadership and nursing care management. 2nd ed. Philadelphia: Sounders Co.2000:111. 3- Ellis JR, Hartley CL. Managing and coordinating nursing. 3rd ed. Philadelphia:Lippincott Co. 2000:2. 4- Robinson DL. Clinical decision making a case study approach. 2nd ed. Philadephia:Lippincott Co.2000:2. 5- Nufeld V, Norman GR. Assessing clinical competence. New York: Springer Co.1985:184. 6- Takabayashi K. Implementation and evaluation of computerized patient management problem. Med Info 19958(2):1218. 7- Afroza S. Use of a PMP manual as a teaching tool for accelerates pediatric teaching in Bangladesh. Medical Teacher 2000 22(4):366. 8- Conway T.Hu TC. Are primary care residents adequately prepaid to care for women of reproductive age. Family Perspective 199527(2):73-5. Evaluation of Midwifery Students' Clinical Decision Making Nekuei N, Pakgohar M, Khakbazan Z, Mahmudi M Abstract Introduction: Clinical decision making is one of the skilful decision makings which is made considering patients situation.Quality evaluation and clinical decision making education are two important elements in improving health personnel's decision-making process. PMP (Patient Management Problem) is one of the clinical decision making methods in -which some clinical conditions are taken from a disease and are put forward in the form of a multi- stage question. This study tried to use the computerized PMP to evaluate midwifery students' clinical decision making. Methods: In a cross- sectional census research, 40 Senior midwifery students from Tehran, Iran and Shahid Behshti Medical Universities were studied. A computerized PMP questionnaire, including 9 assumed clients referring for preconception care was designed as a software program and was given to the participants to fill in. The data were analyzed by descriptive statistics and multiple regression using SPSS software. Results: The mean score earned by the participants was 35.62±7.01 out of 100. Most of the subjects had an average clinical decision-making score. The acquired mean score of the subjects in risk assessment was 40.17 ±9.14, in education and counseling was 31.87±10.23 and in intervention was 31.42±13.77. Most of the subjects had average clinical decision making score in these three fields. Conclusion: Since clinical decision making as a major element in enhancement of health team services can be evaluated and taught by PMP and as most of the studied subjects regarding preconception care were not in an appropriate level, more precise education in this field seems necessary. Key words: Clinical Decision Making, Midwifery Students, Patient Management Problem, Evaluation Address: Nekuei N, School of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medicine and Health Services Source: Iranian Journal of Medical Education 2002, 6: 49-54. تصميم‌گيری کلينيکی، دانشجويان مامايی، اداره مشکل بيمار، ارزشيابی. Clinical Decision Making, Midwifery Students, Patient 49 55 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-259&slc_lang=en&sid=fa nafiseh Nekuei نفيسه السادات نکوئی 700031947532846004294 Yes minoo Pakgohar مينو پاک گوهر 700031947532846004295 No zohreh Khakbaran زهره خاک باران 700031947532846004296 No mahmud Mahmudi محمود محمودی 700031947532846004297 No

en آموزش تنظيم خانواده و تمايلات مادران شيرده در انتخاب روش پيشگيری از بارداری بعد از زايمان پژوهشی اصیل Original research article چکيده مقدمه: عوامل مختلفی بر تمايلات مادران در انتخاب روش پيشگيری از باردار بعد از زايمان اثر می‌گذارند و در اين ميان، نقش آموزش‌های ارائه شده پيرامون تنظيم خانواده قابل ذکر می‌باشد. هدف از انجام اين بررسی، تعيين ارتباط بين آموزش تنظيم خانواده در دوران بارداری و بخش بعد از زايمان و تمايلات مادران شيرده در انتخاب روش پيشگيری از بارداری بود. روش‌ها: در اين پژوهش توصيفی- مقطعی 383 نفر از زنانی که برای اولين بار بعد از زايمان برای دريافت خدمات تنظيم خانواده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر اصفهان مراجعه کرده بودند، بر اساس نمونه‌گيری آسان، مورد بررسی قرار گرفتند. اطلاعات توسط پرسشنامه و به روش مصاحبه حضوری گردآوری شد و با نرم‌افزارهای SPSS و EPI با استفاده از روش‌های آماری توصيفی و آزمون‌های مجذور کای و دقيق فيشر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج: بيشترين روش پيشگيری از بارداری مورد تمايل مادران شيرده، نزديکی منطقع (4/27 درصد) بود. همچنين مشخص گرديد که درصد کمی از زنان در دوران بارداری (11درصد) و نيز بخش بعد از زايمان (1/3درصد) آموزش تنظيم خانواده را دريافت نموده‌اند. بين آموزش تنظيم خانواده در دوران بارداری و بخش بعد از زايمان و روش پيشگيری از بارداری مورد تمايل مادران شيرده ارتباط آماری معنی‌دار به دست نيامد. بحث: چنين به نظر می‌رسد که در اکثريت موارد آموزش تنظيم خانواده ارائه نشده و يا در صورت ارائه به نحوی نبوده که بتواند بر تمايلات واحدهای مورد پژوهش در انتخاب روش پيشگيری از بارداری بعد از زايمان تأثير گذارد. بنابراين، لازم است با تأکيد بيشتر اين مورد در آموزش دانشجويان و فارغ التحصيلان، افزايش تعداد پرسنل شاغل در مراکز بهداشتی و بخش‌های بعد از زايمان و نيز تهيه و تدارک مکان مناسب برای مشاوره تنظيم خانواده، مشکلات و موانع موجود در اين زمينه را برطرف نمود. Introduction: Different factors affect lactating mothers' desires for choosing a contraceptive method in postpartum period. For example, the role of family planning education is worth to mention. The aim of this research was to determine the relationship between familily planning education during pregnancy and at postnatal ward, and lactating mothers' desires for choosing a contraceptive method. Methods: In this cross-sectional research, 383 lactating mothers who were referred to Isfahan health centers for family planning services for the first time after delivery were studied. The convenience sampling method was used and the data were collected by a questionnaire through an interview. Descriptive statistical methods, Chi2 and Fisher exact test were used in order to analyze the data by SPSS and EPI softwares. Results: The most common desired contraceptive method in lactating mothers was coitus interrupt (27.4%). Also, it was identified that a few women received family planning education in antenatal period (11%) and in postnatal ward(3.l%). No significant relationship was observed between family planning education during pregnancy and at postpartum ward, and the desired contraceptive method. Conclusion: It seems that due to the crowdedness of health centers and postnatal wards, family planning education hasn't been or isn't offered effectively. So, it had no effect on mothers' desires on choosing postpartum contraceptive method. In order to solve the problems in this field, the number of employed staff in health centers and postnatal wards should be increased and a suitable place should be prepared for family planning consultation. تنظيم خانواده، آموزش، مادران شيرده، بعد از زايمان، انتخاب روش پيشگيری از بارداری. Family planning. Education, Lactating Mothers, Postpartum, Contraceptive Choice 56 61 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-260&slc_lang=en&sid=fa mahnaz noruzi مهناز نوروزی 700031947532846004298 Yes گروه مامايی، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی استان اصفهان، heidar ali abedi حيدر علی عابدی 700031947532846004299 No maryam Farmahini Farahani مريم فرمهينی فراهانی 700031947532846004300 No

fa واژه شناسی توصيفی آموزش واژه نامه توصیفی Comprehensive Glossary آزمون Test اصطلاح «آزمون» در اکثر کتاب‌های فارسی، ترجمه واژه «تست» است. در تعريف آزمون يا تست، آن را «ابزاری عينی و استاندارد شده برای اندازه‌گيری نمونه‌ای از رفتار يا ويژگی‌های انسان» در نظر می‌گيرند. منظور از واژه «عيني» (objective) در تعريف آزمون يا تست اين است که در تفسير و نمره‌دهی نتايج آزمون، قضاوت و نظر شخصی آزماينده يا ممتحن دخالت ندارد. در آزمون يا تست، آزمودنی يا فراگير خود فراهم کننده پاسخ سؤال نيست، آزمودنی يا فراگير خود فراهم کننده پاسخ سؤال نيست، بلکه وی در جريان آزمون به انتخاب پاسخ سؤال نيست، بلکه وی در جريان آزمون به انتخاب گزينه‌هايی می‌پردازد که توسط معلم يا سازنده آزمون از قبل تدارک ديده شده و نحوه نمره‌گذاری آنها مشخص گرديده‌اند. برای فهم بيشتر واژه عينی، می‌توان آن را در مقابل واژه «ذهني» (subjective) قرار داد. در مقوليه ارزيابی دانشجو (student assessment)، امتحاناتی نظير امتحانات کتبی و يا شفاهی، در مقوله روش‌های ذهنی ارزيابی قرار می‌گيرند. در اين روش‌ها، آزمودنی خود به تهيه پاسخ می‌پردازد و آن را به صورت مکتوب و يا شفاهی بيان می‌کند. چون در اين روش‌ها، نظر آزماينده يا ممتحن در قضاوت و نمره‌گذاری و پاسخ‌ها مؤثر است، به آنها ذهنی اطلاق می‌شود. منظور از واژه «استاندارد شده» در تعريف آزمون اين است که اين آزمون قبلاً در نمونه وسيعی اجرا شده است و شاخصهای روان سنجی آن محاسبه گرديده و ضمناً سؤالات آن تحليل شده و سؤالات نامناسب آن حذف و روش‌های نمره‌گذاری و تفسير نمرات آن مشخص شده است. بديهی است آزمون‌هايی توسط استادان تهيه و در موسسات آموزشی اجرا می‌شود، به دليل وقت‌گير و پبر هزينه بودن فرايند استاندارد سازی، آزمون‌های استاندارد نيستند. استاندارد نبودن آزمونهای پيشرفت تحصيلی که در مؤسسات آموزشی به کار گرفته می‌شود، ضعفی برای آنها محسوب نمی‌شود. غالباً اگر استادان آزمون‌های خود را با توصيف ارائه شده برای ساخت آزمون تهيه کنند، آزمون‌های آنان در مقام تجزيه و تحليل‌های آماری نيز وضعيت خوبی خواهد داشت. منظور از واژه «برای اندازه‌گيری نمونه‌ای از رفتار» اين است که آزمون‌ها تمام رفتارهای يادگيری شده ار اندازه‌گيری نمی‌کنند، بلکه نمونه کوچک و البته معرفی از رفتار را می‌سنجد. يعنی از هر قسمت از مطالب آموزش داده شده، تعداد سؤالاتی مطرح می‌شود که پاسخ‌گويی به آن تعداد سؤال، معرف کل يادگيری فراگير خواهد بود. آزمونهای نٌرم مرجع (Norm Referenced) آزمونهايی هستند که ملاک موفقيت در آزمون پس از انجام آزمون مشخص می‌شود. اين ملاک موفقيت‌ از عملکرد کل افراد آزمودنی حاصل می‌گردد. مثلاً، ميانگين و انحراف معيار آزمون و نيز نرم‌های آن محاسبه می‌شود و تک تک آزمودنی‌ها با نرم‌های تعيين شده آزمون، که محصول عملکرد کل آزمودنی‌ها است، مقايسه می‌شوند و موقعيت آنها در آزمون مشخص می‌گردد. آزمون کنکور نمونه روشنی از اين نوع آزمون می‌باشد. آزمون‌های ملاک مرجع (Criterion Referenced) پيشنهاد اين نوع از آزمون‌ها توسط صاحب‌نظرانی ارائه شده که بر محور بودن هدف‌های يادگيری تأکيد فراوان داشتند. اين صاحب‌نظران ديدگاهی را تحت عنوان «يادگيری در حد تسلط» (Mastery Learning) ارائه دادند و معتقد بودند که يادگيرندگان در هر درسی بايد به حد قابل قبولی از هدف‌های آموزشی دست يابند. از اين رو، صاحب‌نظران پيشنهاد کردند که بايد حداقلی از سؤالات توسط فراگيران پاسخ داده شود که تسلط آنها را به آن محتوای درسی نشان دهد. در اين نوع آزمون، کارشناسان، قبل از برگزاری آزمون، با مشورت و همکاری يکديگر، حدی را برای قبولی در آزمون با توجه به سؤالات تهيه شده مشخص می‌کنند. در اين نوع آزمون‌ها، دسته‌بندی دانشجو هدف نيست و پس از آزمون فراگيران که به حداقل نمره قبولی دست يافته‌اند به عنوان قبول مطرح می‌شوند و ساير فراگيران بايد با مطالعه و کوش در دفعات بعدی توفيق قبولی را پيدا کنند. آزمون تافل نمونه روشن آزمون‌های ملاک مرجع محسوب می‌شود. شايسته است که مؤسسات آموزشی و بويژه مؤسسات آموزشی پزشکی که ماهيتاً بايد پاسخ‌گوی توانايی فارغ التحصيلان خود باشند، شيوه امتحانات خود را به سوی آزمون‌های ملاک مرجع سوق دهند. قابل ذکر است که ايده يادگيری در حد تسلط و تأکيد بر کسب حداقل اهداف آموزشی مورد نياز از سوی فراگيران که نهايتاً به پيدايی آزمون‌های ملاک مرجع انجاميد، برخاسته از نهضتی بود تحت عنوان «پاسخ‌گويی تربيتي» (Educational Accountabilituy) که در نيمه اول قرن بيستم رواج يافت و معتقد بود که مؤسسات آموزشی در قبال هزينه‌ای که مصرف می‌کنند بايد به جامعه پاسخ‌گو باشند. 62 63 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-1-84&slc_lang=fa&sid=fa عليرضا يوسفی 700031947532846004308 Yes مرکز مطالعات و توسعه آمورش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

fa معرفی برخی پايگاه‌های مفيد برای پژوهش و آموزش پرستاری و مامايی پژوهشی اصیل Original research article 64 0 http://www.ijme.ir/browse.php?a_code=A-10-2-255&slc_lang=fa&sid=fa tahereh changiz طاهره چنگيز 700031947532846004309 Yes مديريت و مطالعات توسعه آموزش در علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان